Φωτογραφικές ψηφίδες της Αμφιλοχίας (Καρβασαράς)

Η Αμφιλοχία το 1932

Η Αμφιλοχία, η πρωτεύουσα της επαρχίας Βάλτου του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, είναι χτισμένη στο νοτιότερο άκρο του Αμβρακικού κόλπου.
Κατά την αρχαιότητα η Αμφιλοχία περιλάμβανε το βορειότερο σημείο της Ακαρνανίας με πρωτεύουσα το Αμφιλοχικόν Άργος, που ίδρυσε σύμφωνα με τον Θουκυδίδη ο Αμφίλοχος μετά την επιστροφή του από τον Τρωικό πόλεμο, επειδή δεν θέλησε να μείνει στην πατρίδα του το Άργος. Στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η περιοχή της επαρχίας του Βάλτου είχε μεγάλη στρατηγική σημασία, αφού ήταν το υποχρεωτικό πέρασμα από την Στερεά Ελλάδα στην Ήπειρο, μέσω της διάβασης του Μακρυνόρους, και έλεγχε επίσης τα περάσματα προς Ξηρόμερο και Βόνιτσα.

Πληροφορίες για τον προεπαναστατικό Καρβασαρά (Αμφιλοχία ονομάστηκε μεταγενέστερα) υπάρχουν σε κείμενα διάφορων περιηγητών. Το 1680 ο τούρκος περιηγητής Εβλιά Τσελεμπή στο πέρασμά του από την περιοχή αναφέρεται σε ένα χάνι ονόματι «Κονάκ καπού Αγά» σκεπασμένο με κεραμίδια που είχε πενήντα καμινάδες.
Το 1786 διορίζεται ντερβενζή πασάς (Επίτροπος των στενών) ο Αλή Τεπελενλής (Αλή Πασάς). Από την πρώτη στιγμή της ανόδου του στην εξουσία είναι φανερές οι τάσεις ανεξαρτησίας του από την Υψηλή Πύλη. Φαίνεται ότι αυτός υπήρξε και ο ιδρυτής του Καρβασαρά (η ονομασία προέρχεται από την τουρκική λέξη καραβάν-σαράι, που σημαίνει σταθμός καραβανιών) αφού αντιλήφθηκε την εξαιρετική στρατηγική θέση της περιοχής.

Το 1805 ο άγγλος περιηγητής Γουλιέλμος Ληκ κατεβαίνοντας το βουνό της Αμβρακιάς φτάνει στη «Σκάλα», το λιμάνι του Καρβασαρά, απ΄ όπου εξάγονται σανίδια, βελανίδια, δημητριακά και ζώα. Στις 30 Μαρτίου του 1825 ο Κιουταχής με 20.000 ερχόμενος από τα Ιωάννινα κατευθύνεται στο Μεσολόγγι μέσω Καρβασαρά.
Στις 28 Σεπτεμβρίου 1825 έγινε μάχη στον Καρβασαρά μεταξύ τουρκαλβανών που κατευθύνονταν στο πολιορκημένο Μεσολόγγι και ελλήνων με επικεφαλής τον Γεώργιο Καραϊσκάκη. Ο Καρβασαράς απελευθερώθηκε από τους τούρκους στις 13 Απριλίου του 1829 από τον αρματολό Γεώργιο Βαρνακιώτη. Η μετονομασία του Καρβασαρά σε Αμφιλοχία έγινε το 1907.

Ο Ναός και το καμπαναριό του Αγίου Αθανασίου, πολιούχου της πόλης

Σημαντικές πληροφορίες για την κοινωνία και τις εξελίξεις που συντελούνταν στον Καρβασαρά τις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αι. αναφέρει ο Δημήτριος Βικέλας, ο οποίος επισκέφτηκε την περιοχή το 1886 (ο ίδιος προτιμά την ονομασία Αμφιλοχικόν Άργος): «Τον τουρκικόν σοφάν διαδέχεται ο κομψότερος αλλ΄ όχι αναπαυτικώτερος καναπές, τα χαμηλά σκαμνία, η ψαθίνη καθέκλα και η πολυθρόνα, αναπόφευκτος δε κατ΄ εξοχήν είναι η κονσόλα και άνωθεν αυτής ο καθρέπτης…». Το ίδιο συμβαίνει και με την ενδυμασία, η παραδοσιακή φουστανέλα δίνει τη θέση της στην ευρωπαϊκή φορεσιά. Είναι ενδεικτικό ότι ο Δήμαρχος Καρβασαρά υποδέχεται τον Βικέλα με φουστανέλα, ενώ ο μικρός του γιος είναι φραγκοφορεμένος!

Ο Βικέλας με γλαφυρό τρόπο αναφέρεται στην εμφάνιση στον Καρβασαρά των «Ωδικών Καφενείων», χαρακτηρίζοντάς τα ως «άλλη εισβολή ακρίδων». Τα «Ωδικά Καφενεία» δεν είναι άλλα από τα «Καφέ Σαντάν».
Σε αυτά απασχολούνται «εκ Γερμανίας και Ιταλίας σειρήνες που διετάραξαν την ησυχίαν των επαρχιών μας», γράφει ο Βικέλας, ο οποίος αναφέρεται και σε επεισόδια που συνέβησαν μεταξύ «φραγκοφορεμένων» νέων που προκάλεσαν μάλιστα την επέμβαση στρατιωτικού τμήματος.

(Όλες οι πληροφορίες αντλήθηκαν από τη Διδακτορική διατριβή στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων «Η βασική εκπαίδευση στην Αμφιλοχία, 1890-1922» του Βασιλείου Κωνστ. Παπαϊωάννου (Ιωάννινα 2009)).
Ένα χαρακτηριστικό τα τελευταία χρόνια για την Αμφιλοχία η εμφάνιση χελωνών careta-careta (νεροχελώνες τις αποκαλούν οι ντόπιοι) στο λιμάνι της πόλης, που αποτελούν έναν πόλο έλξης για τους τουρίστες.



Πρώτη φορά είδαμε δια ζώσης μια τέτοια χελώνα εν πλω και το θέαμα είναι σίγουρα εντυπωσιακό, αν και μόλις και μετά βίας προλάβαμε να το αποτυπώσουμε φωτογραφικά, αφού δεν μας έκανε τη χάρη και ανοίχτηκε γρήγορα στα βαθιά…