Οι συνταγές της πείνας στην Κατοχή

Πώς γίνεται να μαγειρεύεις χωρίς φαγητό; Οι συνταγές της επιβίωσης στην Κατοχική Αθήνα, μέσα από τις μαρτυρίες γυναικών της εποχής. 

Η ιστορικός Ελένη Νικολαΐδου ξεφυλλίζει τις σελίδες του βιβλίου της και θυμάται. Επιβίωση με πατατοφλουδοκεφτέδες, μπομπότα, ψίχουλα εβδομάδας, καφέ από ρεβίθια, τετράποδα και τον... εμετό των Γερμανών

«Καθόλου κρέας ή ψάρι, μια αλεσμένη αγκινάρα για φαγητό. Καλό μάσημα της τροφής για να νιώθει το στομάχι γεμάτο και μην ξεχνάτε να μαζεύεται τα ψίχουλα από το τραπέζι σε ένα βαζάκι.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Σοφία Βέμπο, η «τραγουδίστρια της Νίκης»

«τραγουδίστρια της Νίκης» την αποκάλεσαν εξαιτίας των τραγουδιών που ερμήνευσε κατά τη διάρκεια του Ελληνοιταλικού πολέμου του 1940

Η Σοφία Βέμπο γεννήθηκε στην Καλλίπολη της Ανατολικής Θράκης στις 10 Φεβρουαρίου του 1910. Το πραγματικό της όνομα ήταν Σοφία Μπέμπο.

Το 1912 η οικογένειά της Σοφίας Βέμπο εγκαταστάθηκε στη Κωνσταντινούπολη και το 1914 με την υπογραφή της ελληνοτουρκικής συμφωνίας ανταλλαγής πληθυσμών, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Κωνσταντινούπολη και να εγκατασταθεί τελικά, μόνιμα, στο Βόλο.
Εκεί, αφού τελείωσε το σχολείο, η Έφη Μπέμπο, όπως αρέσκονταν να λέγεται, αναγκάστηκε -λόγω φτώχειας- να δουλεύει για να βοηθήσει την οικογένειά της. Έτσι ξεκίνησε να δουλεύει ταμίας στο κατάστημα Φλωρία του Βόλου.

28η Οκτωβρίου: Οι γυναίκες και οι μάνες του 1940.

 Η συγκινητική φωτογραφία με την Ελληνίδα μάνα που αποχαιρετά το γιο της στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο / Photo: thecaller.gr

Τη Δευτέρα, 28 Οκτωβρίου 1940, κηρύχτηκε ο πόλεμος μετά το «Όχι» του Ιωάννη Μεταξά προς τον Ιταλό Πρέσβη της Αθήνας , Εμανουέλε Γκράτσι.

Οι άνδρες, αμέσως έσπευσαν να πολεμήσουν με περίσσια ανδρεία και θάρρος. Εξάλλου ελεύθεροι γεννήθηκαν και ελεύθεροι ήθελαν να πεθάνουν. Εκτός από τους άνδρες όμως, αξιοθαύμαστος είναι και ο τρόπος που ανταποκρίθηκαν οι γυναίκες εκείνης της εποχής στο κάλεσμα της πατρίδας.

Αυτά τα τρυφερά και «αδύναμα» πλάσματα, που εκτός από σύζυγοι και μαμάδες ήταν και οι αφανείς ηρωίδες του έπους του 1940.

Σοφία Βέμπο η Ελληνική φωνή της πραγματικής αντίστασης. (Γράφει ο Παναγιώτης Μυργιώτης)

Σοφία Βέμπο, ένα όνομα - σύμβολο μιας εποχής δύσκολης για την πατρίδα. Μιας εποχής κατά την οποία τα παιδιά της Ελλάδας έπρεπε με αγώνα και αίμα να υπερασπιστούν την μακραίωνη Ιστορία του τόπου και την Ελευθερία και την Δημοκρατία σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Σε αυτή την δύσκολη εποχή η Σοφία Βέμπο έδωσε αγωνιστικό παρόν. Δεν φυγομάχησε, αλλά, πολέμησε. Δεν κρύφτηκε, αλλά, φανερά αγωνιζόταν. Για την Ελλάδα. Για τον κόσμο ολόκληρο.

Ας πάρουμε τα γεγονότα από την αρχή. Η Σοφία γεννήθηκε τον Φεβρουάριο του έτους 1910 εις την Καλλίπολη της Ανατολικής Θράκης.

Επετειακή Εκδήλωση της Ιεράς Μητροπόλεως Αιτωλίας και Ακαρνανίας και του Ιδρύματος Πολιτισμού για την Εθνική Εορτή της 28ης Οκτωβρίου 1940.

  

Η Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας και το Ίδρυμα Πολιτισμού “Άγιος Ευγένιος ο Αιτωλός” τιμώντας την ένδοξη εποποιία του 1940, διοργανώνουν επετειακή εκδήλωση με τίτλο:

«Ελπίδα με μελάνι». 

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Δευτέρα, 27 Οκτωβρίου 2025 και ώρα 7:00  το απόγευμα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Παπαστρατείου Μεγάρου Αγρινίου και θα περιλαμβάνει:

Γκίκας Τρίπος (1917–2012): Ο Ήρωας που περπάτησε στην αιωνιότητα με ψυχή Γίγαντα. (video)

 

Ο Γκίκας Τρίπος δεν ήταν απλά ένας ανάπηρος πολέμου· ήταν ένα ζωντανό σύμβολο της ελληνικής ανδρείας και ψυχικής δύναμης. 

Γεννημένος στην ιστορική Ύδρα στις 2 Οκτωβρίου 1917, ο Τρίπος έμελλε να χαράξει το όνομά του στο πάνθεον των ηρώων του Έπους του 1940, πληρώνοντας ένα βαρύ, προσωπικό τίμημα που όμως δεν του στέρησε ποτέ την εσωτερική του δύναμη.

Οι Νεκροί Αιτωλοακαρνάνες Ήρωες - 1940 - 1945 (Αρχείο: Νικόλαος Γιαννής)

Οι Νεκροί Αιτωλοακαρνάνες Ήρωες - 1940 - 1945 (Αρχείο: Νικόλαος Γιαννής) by George Gyrnas on Scribd

Σας παρουσιάζω τους Αιτωλοακαρνάνες ήρωες, που στύλωσαν το ταπεινό κορμί τους απέναντι στον κατακτητή, μαζί με όλους τους άλλους Έλληνες με απαράμιλλο σθένος. 

Και όταν ήρθε η στιγμή της υπέρτατης θυσίας με απλότητα προσέφεραν την ζωή τους προασπίζοντας την ελευθερία της Πατρίδας μας. 

Αυτα ειναι τα πρωτοσέλιδα της 28ης Οκτωβρίου 1940 - ΦΩΤΟ

Εχει πάντα μεγάλο ενδιαφέρον να βλέπει κανείς πώς παρουσίαζαν οι εφημερίδες της εποχής την έκτακτη επικαιρότητα. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πως οι εφημερίδες της ιστορικής 28ης Οκτωβρίου 1940 αξιολόγησαν τα γεγονότα.
Η Ιταλία κήρυξε τον πόλεμο και πρόσβαλε τα από Αλβανίας σύνορα της Ελλάδας. Ο Χίτλερ συναντά στην Φλωρεντία τον Μουσολίνι ο οποίος του ανακοινωνει: «Φύρερ, προελαύνουμε».
Οι πρώτες πρωινές ώρες της 28ης Οκτωβρίου του 1940, είναι δραματικές, καθώς ο Ιταλός Πρέσβης στην Αθήνα, Εμανουέλε Γκράτσι επέδωσε ιδιόχειρα στον Έλληνα πρωθυπουργό Ιωάννη Μεταξά, στην οικία του δεύτερου, στην Κηφισιά, τελεσίγραφο, με το οποίο απαιτούσε την ελεύθερη διέλευση του ιταλικού στρατού από την ελληνοαλβανική μεθόριο.

Ο Ναπολέων Ζέρβας και οι φίλοι του οι Άγγλοι..

Πώς φτάσαμε στη συμφωνία της Πλάκας το 1944 και ο ρόλος των Άγγλων

Στις 29 Φεβρουαρίου 1944 στο χωριό Πλάκα υπογράφηκε συμφωνία μεταξύ ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ για κατάπαυση των εχθροπραξιών, ώστε να σταματήσουν οι μεταξύ τους πολεμικές συγκρούσεις. Έχει επικρατήσει, από ιστορικούς και μη, στις κατά καιρούς ιστορικές καταγραφές των γεγονότων που οδήγησαν στην υπογραφή της συμφωνίας, η άποψη πως ο ΕΛΑΣ επιτέθηκε στον ΕΔΕΣ, πως ήταν δύο, σχεδόν, ισοδύναμες αντιστασιακές οργανώσεις, και πως εκεί βρίσκεται ο πυρήνας της μετέπειτα εμφυλιακής σύγκρουσης.

Δήμος Αμφιλοχίας: Πρόγραμμα εορτασμού της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου 1940

Ο Δήμος Αμφιλοχίας εορτάζει την εθνική επέτειο της 28^ης Οκτωβρίου 1940, τιμά τους προγόνους μας που πολέμησαν τον φασιστικό και ναζιστικό ολοκληρωτισμό και θα πραγματοποιήσει τις καθιερωμένες εορταστικές εκδηλώσεις σύμφωνα με το παρακάτω πρόγραμμα:

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

Παρασκευή 27 Οκτωβρίου 2023

Επετειακή Εκδήλωση για την εθνική εορτή της 28ης Οκτωβρίου από την Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας.

Η Ιερά Μητρόπολη Αιτωλίας και Ακαρνανίας τιμώντας την ένδοξη εποποιία του 1940, διοργανώνει επετειακή εκδήλωση με τίτλο: «1940: το Έπος των Ελλήνων».

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή, 29 Οκτωβρίου 2023 και ώρα 7:30 το απόγευμα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Παπαστρατείου Μεγάρου Αγρινίου και θα περιλαμβάνει:

Μαρία Δημάδη, μια ηρωίδα της αντίστασης..

Γεννήθηκε σαν σήμερα, 7 Μαΐου 1907 στο Αγρίνιο.

Η Μαρία Κ. Δημάδη θα παρέμενε ίσως άγνωστη αν δεν είχε μεσολαβήσει ο πόλεμος του 1940. Θα ήταν απλώς μια κυρία του σαλονιού, φιλάνθρωπη και καλλιεργημένη. 

Γεννήθηκε στο Αγρίνιο. Πατέρας της ήταν ο Κώστας Δημάδης, γνωστός γυναικολόγος του Αγρινίου, σπουδαγμένος στο Παρίσι, ποιητής και διηγηματογράφος. Η μητέρα της ήταν κόρη καπνέμπορου. 

Μικρό παιδί έπαιζε πιάνο, έμαθε ξένες γλώσσες, ζωγραφική, διάβαζε και έγραφε ποιήματα, έστελνε συνεργασίες στη «Διάπλαση των Παίδων». Μεγαλώνοντας σπούδασε  φιλολογία στο Αμβούργο.

Πόλεμος 1940: Γιατροί και νοσηλευτές, το «άλλο» έπος των Ελλήνων.

Η οργάνωση και η δράση των υγειονομικών υπηρεσιών του Ελληνικού Στρατού στον πόλεμο 1940 - 1941, με τη συνδρομή του συνόλου του ελληνικού λαού.

Οι προσπάθειες αναδιοργάνωσης την περίοδο 1936-1940

Η Ελλάδα την περίοδο 1926-1932 είχε ελαχιστοποιήσει τις στρατιωτικές δαπάνες λόγω της δημοσιονομικής αδυναμίας από τα χρέη της πολεμικής δεκαετούς περιόδου που προηγήθηκε αλλά και των πόρων που δαπανήθηκαν για την αποκατάσταση των προσφύγων. Αλλά και οι ευρύτερες εξελίξεις σε διεθνές (ίδρυση Κοινωνίας των Εθνών) και τοπικό επίπεδο (ελληνοτουρκική φιλία) καθησύχαζαν τη βενιζελική πολιτική ηγεσία της περιόδου ότι δεν θα ακολουθούσαν νέες πολεμικές συγκρούσεις για την Ελλάδα στο εγγύς μέλλον. Η άνοδος του Χίτλερ στη Γερμανία το 1933 και η εισβολή της Ιταλίας του Μουσολίνι στην Αβησσυνία το 1935, κατέστησαν τον επανεξοπλισμό της χώρας επείγουσα προτεραιότητα.

Η συγκινητική φωτογραφία με την ελληνίδα μάνα που αποχαιρετά το γιο της στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.

 

 

Ίσως η πιο διάσημη φωτογραφία του ελληνοϊταλικού πολέμου. Δείχνει τη στιγμή που μια Ελληνίδα μητέρα αποχαιρετά το γιο της, ο οποίος φεύγει για να πολεμήσει στο Αλβανικό Μέτωπο. 

Τραβήχτηκε στην Aθήνα στις 28 Οκτωβρίου 1940.  Η συγκινητική φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο της Βούλας Παπαϊωάννου και το Μουσείο Μπενάκη. 

Επιχρωματίστηκε από τον σπουδαίο γραφίστα, Χρήστο Καπλάνη και δημοσιεύτηκε στη σελίδα του Past in color.

thecaller.gr

Αφιέρωμα 28η Οκτωβρίου 1940: Η επέτειος του ΟΧΙ.

Είναι αξημέρωτα της Δευτέρας της 28ης Οκτωβρίου 1940, όταν ένας επίμονος ήχος από σειρήνες μεταφέρει την είδηση του πολέμου, που είχε αρχίσει ουσιαστικά 2,5 μήνες πριν, στις 15 Αυγούστου, με τη βύθιση του ευδρόμου «Ελλη» 

Σύμφωνα με άρθρο της ιστορικού, Μαρίνας Πετράκη, σητν «Καθημερινή», αυτό το χρονικό διάστημα δόθηκε ο χρόνος στην ελληνική κυβέρνηση να εντείνει τις προσπάθειες για ολοκλήρωση της στρατιωτικής και πολιτικής προετοιμασίας της χώρας, η οποία επί της ουσίας είχε ξεκινήσει τρία χρόνια πριν με την κατασκευή της οχυρωματικής γραμμής στα βόρεια σύνορα (Γραμμής Μεταξά) για να αντιμετωπισθεί ενδεχόμενη επίθεση από την Βουλγαρία.

Δήμος Αμφιλοχίας: Εορτασμός της Εθνικής Επετείου της 28ης Οκτωβρίου.

Ο Δήμος Αμφιλοχίας τιμά εκείνους που πολέμησαν ηρωικά τους επίδοξους κατακτητές στα βουνά της Πίνδου και την Αλβανία αλλά και τις γυναίκες και άνδρες που μεταφέροντας τρόφιμα και πολεμοφόδια στην πρώτη γραμμή του πολέμου είπαν το δικό τους «ΟΧΙ» στο φασισμό και δημιούργησαν το ανυπέρβλητο Έπος του 1940, και θα πραγματοποιήσει τις καθιερωμένες εορταστικές εκδηλώσεις με την αρμόζουσα λαμπρότητα, σύμφωνα με το παρακάτω πρόγραμμα:

Πρόγραμμα Εκδηλώσεων

Ο Βάλτος στην “Ελεύθερη Ορεινή Ελλάδα” κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Του Λίνου Υφαντή,

---

Χάρτης της περιοχής του Βάλτου με τη λεζάντα “Η Ελεύθερη Ορεινή Ελλάδα” δημοσιεύεται στο παρόν άρθρο από το βιβλίο του Στυλιανού Χούτα “Η Ελεύθερη Αντίσταση των Ελλήνων”. Πρόκειται για τη βασική περιοχή που ήλεγχε ο ΕΔΕΣ στην Αιτωλοακαρνανία και ουσιαστικά περιλαμβάνει τη σημερινή Δ.Ε. Ινάχου και μέρος της Δ.Ε. Αμφιλοχίας στον ομώνυμο σημερινό Δήμο.

Ο χάρτης αυτός αποτυπώνει τη βασική περιοχή ελέγχου του ΕΔΕΣ κατά την εθνική αντίσταση στην Αιτωλοακαρνανία, τη στιγμή που το μεγαλύτερο μέρος της ελέγχονταν από τον ΕΛΑΣ ή από τις δυνάμεις Κατοχής. Η αποτύπωση αφορά τον Ιούλιο του 1943.

Σαν σήμερα 30 Μαΐου 1941, Γλέζος και Σάντας κατεβάζουν τη σβάστικα από την Ακρόπολη.

Ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας ήταν δύο νεαροί φοιτητές, που δάκρυζαν, όπως και χιλιάδες Αθηναίοι, βλέποντας τη γερμανική σβάστικα να κυματίζει στην Ακρόπολη. Έπρεπε, λοιπόν, να κατέβει…

Στα τέλη Μαΐου του 1941 είχε συμπληρωθεί ένας μήνας από την παράδοση της Αθήνας στους Γερμανούς, που ολοκλήρωναν τις επιχειρήσεις τους στην Ελλάδα με την κατάληψη της Κρήτης. Ο Μανώλης Γλέζος και ο Λάκης Σάντας ήταν δύο νεαροί φοιτητές, που δάκρυζαν, όπως και χιλιάδες Αθηναίοι, βλέποντας τη γερμανική σβάστικα να κυματίζει στην Ακρόπολη. Το χιτλερικό σύμβολο προκαλούσε την ελληνική υπερηφάνεια. Έπρεπε, λοιπόν, να κατέβει…

11-13 Μαρτίου 1943: Επιδρομή των Ιταλών στον Ορεινό Βάλτο και καταστροφή Πατιόπουλου και Βαλμάδας. (Του Αλέξανδρου Ζήκα)

Αρχές Μάρτη, οι Ιταλοί σε 3 φάλαγγες από την Αμφιλοχία εξαπολύουν επίθεση στον ορεινό Βάλτο. 

Oι μονάδες του ΕΔΕΣ είναι στον Αχελώο όπου υπάρχουν μεγάλες δυνάμεις του ΕΛΑΣ. Oι Ιταλοί εισβάλουν σε Βαλμάδα, Τσακνοχώρι και Φλωριάδα και αφού καίνε τη Βαλμάδα, στρατοπεδεύουν ανάμεσα Θεριακήσι και Πετσάλια (Ασπρόχορτο).

 

Στο Πατιόπουλο έχουν φθάσει ομάδες του ΕΔΕΣ, Καραμπίνας και Χούτας είναι στο Κλειδί, την θέση πριν το Πατιόπουλο έχει αναλάβει η ομάδα Σακαρετσίου υπό τον Καρακώστα, στη Σκάλα Πατιόπουλου παλιοχώραφα η ομάδα Αρβανίτη, στο Πατιόπουλο η ομάδα Νιαφα και Σταμούλη και στη Φράγκου ο Παπαχρήστου.

28η Οκτωβρίου 1940 - Επέτειος του ΟΧΙ: Τα όπλα που κέρδισαν τον πόλεμο [ΒΙΝΤΕΟ]

28 Οκτωβρίου 1940. Ένα έθνος μάχεται για την ελευθερία του. Το ηθικό των Ελλήνων μαχητών, ο πραγματικός πατριωτισμός και η αίσθηση ότι εκείνος ο πόλεμος ήταν ένας ακόμη πόλεμος εθνικής επιβίωσης αποτελούν μερικές από τις ερμηνείες του “θαύματος”.

Η νίκη των Ελλήνων εναντίον των Ιταλών το 1940 χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ένα θαύμα. Τα θαύματα βέβαια έχουν συνήθως την εξήγησή τους. Στο προκειμένη περίπτωση το ηθικό των Ελλήνων μαχητών, ο πραγματικός πατριωτισμός και η αίσθηση ότι εκείνος ο πόλεμος ήταν ένας ακόμη πόλεμος εθνικής επιβίωσης αποτελούν μερικές από τις ερμηνείες του “θαύματος”.