Πενήντα χρόνια μετά, θυμόμαστε με σεβασμό τους νεκρούς του Πολυτεχνείου. Τι ισχύει με τον αριθμό των ανθρώπων που τραυματίστηκαν.

Είμαστε μισό αιώνα από την ιστορική 17η Νοεμβρίου του 1973 κι όμως, πάνω στον αιματοβαμμένο τοίχο όπου γράφτηκε η ιστορία, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή της Δημοκρατίας στη χώρα μας, εξακολουθεί να μην σχηματίζεται ο ακριβής αριθμός των ανθρώπων που πρωτοστάτησαν στην εξέγερση, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ή να τραυματιστούν μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο.

Το ζήτημα του ακριβούς αριθμού των νεκρών από την εξέγερση ανασύρεται κάθε χρόνο, τέτοια ημέρα, αποτελώντας ωστόσο μέχρι σήμερα ένα ασαφές πεδίο με “θολά” ή -έστω- μη τεκμηριωμένα στοιχεία, ανακρίβειες, καθώς και ανιστόρητους ισχυρισμούς .

Σε μία προσπάθεια κατάρριψης των μύθων και αποσαφήνισης των γεγονότων, το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, έφερε στο φως σημαντικά ευρήματα, “Τεκμηριώνοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973”, όπως ήταν ο τίτλος σημαντικής έρευνας με αφετηρία το 2002, στο πλαίσιο της οποίας επιχειρείται μία επιστημονική συγκέντρωση και επεξεργασία τεκμηρίων για διαφορετικές παραμέτρους των γεγονότων: Το χρονικό της εξέγερσης, το επιχειρησιακό σχέδιο για την καταστολή της, η εξέλιξη των γεγονότων έξω από το Πολυτεχνείο κ.α.

Οι δυο Αιτωλοακαρνάνες που «έπεσαν» στην εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Μεταξύ αυτών και ο αριθμός καθώς και η ταυτότητα των νεκρών και των τραυματιών της εξέγερσης, όπως καταγράφηκαν στο “Πολυτεχνείο ’73: Το ζήτημα των θυμάτων: Νεκροί και τραυματίες” του Λεωνίδα Καλλιβρετάκη (2004, εκδόσεις Φιλιππότη), ο οποίος τίμησε τη μνήμη των νεκρών και απάντησε στους νοσταλγούς ολοκληρωτικών καθεστώτων μέσα από μία τεκμηριωμένη καταγραφή.

Στόχος άλλωστε της έρευνας, όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Λεωνίδας Καλλιβρετάκης (μέλος τότε της Φοιτητικής Επιτροπής Αγώνα και πρόεδρος της συνέλευσης της Φιλοσοφικής Σχολής) ήταν να μπει τέλος σε μία περίοδο σιωπής που “απαξιώνει την εξέγερση, εξευτελίζει τη μνήμη των πραγματικών θυμάτων και αφήνει το περιθώριο στους έμμεσους ή άμεσους «αναθεωρητές» της ιστορίας να μιλούν για «παραμύθια της Αριστεράς» και για «2-3 νεκρούς από αδέσποτες σφαίρες»”.

Επέτειος Πολυτεχνείου: Από το 1973 μέχρι σήμερα…

Μέχρι την άκρη του νήματος και την παράθεση των “τεκμηριωμένων περιπτώσεων”, η έρευνα κάνει μία ιστορική καταγραφή των ετών και δεκαετιών που χρειάστηκε να μεσολαβήσουν, στη διάρκεια των οποίων κατάλογοι και καταθέσεις χρειάστηκε να αναθεωρηθούν, να ανασκευαστούν ή να απορριφθούν.

Για την ακρίβεια, ήταν τον Σεπτέμβριο του 1974 όταν “ανατέθηκε στον εισαγγελέα Δημήτριο Τσεβά, να διενεργήσει προκαταρκτική εξέταση”, γράφει χαρακτηριστικά ο κ. Καλλιβρετάκης, αιτιολογώντας παράλληλα την έκταση που πήρε η εξέταση από τις καταθέσεις αλλά και τις φήμες της περιόδου εκείνης, προς διάψευση φυσικά και των ανακοινώσεων της χούντας που έκαναν λόγο, αρχικά για 2 και έπειτα για μόλις 15 νεκρούς.

17 Νοέμβρη 1973: πως σκοτώθηκε η 17χρονη Βασιλική Μπεκιάρη από το Αμπελάκι.

Γίνεται, λοιπόν, η εξής αναδρομή: Από τον κατάλογο των 59 ονομάτων του δημοσιογράφου Γρηγορίου Παπαδάτου (17/11) , τις καταθέσεις του στρατιωτικού Παντελή Τσαγκουρνή που ανέφερε πως είδε σχετική αναφορά . (στο Επιτελείο του συνταγματάρχη Ντερτιλήη) στην οποία αναφέρονταν «423 νεκροί» για να ανασκευάσει στη συνέχεια κάνοντας λόγο για «423 νεκρούς ή τραυματίες», τις αποκαλύψεις “του πρώην πράκτορα της ΚΥΠ, Δημητρίου Πίμπα” που μιλούσε για «450 νεκρούς» και για «ομαδικούς τάφους», μέχρι το τελικό πόρισμα Τσεβά (14/10/1974) όπου εκτιμούσε ότι ο αριθμός των νεκρών μπορεί να φθάνει τους 34 (18 επώνυμους και 16 ανώνυμους).

Για να καταλήξει φυσικά η έρευνα στην -έως τώρα- καταγραφή 24 νεκρών, με ονοματεπώνυμο, ηλικία, ιδιότητα, ημέρα, ώρα, ακόμα σημείο όπου έχασαν τη ζωή τους.

Τα σημεία που έχασαν την ζωή τους οι 24 καταγεγραμμένοι νεκροί του Πολυτεχνείου

Πολυτεχνείο '73: Το ζήτημα των θυμάτων: Νεκροί και τραυματίες

Την ίδια ώρα, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, έχει συγκροτηθεί ένας κατάλογος δεκαέξι (16) ανωνύμων περιπτώσεων που είχε θεωρηθεί σε κάποια στιγμή της διαδικασίας ότι “προκύπτουν βασίμως” ως νεκροί, από επίσημες, επώνυμες και σχετικά αξιόπιστες καταθέσεις, με συγκεκριμένα στοιχεία.

Τέλος, η έρευνα έχει θέσει στο μικροσκόπιο τριάντα (30) επώνυμες περιπτώσεις, που εμφανίζονται επίμονα στους περισσότερους καταλόγους από το 1974 μέχρι και σήμερα, χωρίς να έχουν ποτέ τεκμηριωθεί. “Όλες αυτές οι ανώνυμες και οι αμφιλεγόμενες επώνυμες περιπτώσεις παραμένουν σε εκκρεμότητα, προκειμένου να διερευνηθούν περισσότερο, προτού αποφασιστεί οριστικά να υιοθετηθούν ή να απορριφθούν”.