ΑΓΡΟΤΙΚΑ • ΕΛΑΙΟΚΟΜΙΑ • ΓΥΝΑΙΚΑ

2026: Διεθνές Έτος της Γυναίκας Αγρότισσας και η Αόρατη Προσφορά στην Ελαιοκαλλιέργεια

Το 2026 έχει ανακηρυχθεί επίσημα από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών ως Διεθνές Έτος της Γυναίκας Αγρότισσας, φέρνοντας στο επίκεντρο τον καθοριστικό ρόλο των γυναικών στην αγροτική παραγωγική διαδικασία. Στο πεδίο της οικογενειακής ελαιοκαλλιέργειας, η γυναικεία συμβολή είναι πολύπλευρη, καθώς εκτείνεται από τις χειρωνακτικές εργασίες στον ελαιώνα μέχρι τη συνολική οικονομική εποπτεία. Παρά τη δυναμική αυτή παρουσία, η προσφορά τους σπάνια αποτυπώνεται στην επίσημη νομική και διοικητική μορφή των αγροτικών επιχειρήσεων.

Τι αποκαλύπτουν τα παγκόσμια στοιχεία του FAO;

Σύμφωνα με τα δεδομένα του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO), οι γυναίκες αποτελούν βασικό πυλώνα του εργατικού δυναμικού στα διεθνή αγροδιατροφικά συστήματα, όμως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς στην πρόσβαση σε παραγωγικούς πόρους.

Το Χάσμα Παραγωικότητας: Ακόμη και σε περιπτώσεις όπου γυναίκες και άνδρες διαχειρίζονται κτήματα ίδιου μεγέθους, η παραγωγικότητα της γης στις εκμεταλλεύσεις των γυναικών υπολείπεται κατά μέσο όρο κατά 24%. Η απόκλιση αυτή οφείλεται κυρίως στις ανισότητες που συναντούν οι γυναίκες όσον αφορά τη χρηματοδότηση, την υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, τη γεωργική εκπαίδευση και την υποστήριξη από συμβουλευτικές υπηρεσίες.
Το Μισθολογικό Χάσμα: Στην αμειβόμενη απασχόληση εντός του αγροδιατροφικού τομέα, οι γυναίκες αμείβονται κατά μέσο όρο με μόλις 78 λεπτά για κάθε δολάριο που κερδίζει ένας άνδρας συνάδελφός τους. Αν και τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν την ευρύτερη εικόνα του πρωτογενούς τομέα και όχι αποκλειστικά την ελαιοκομία, υπογραμμίζουν το μέγεθος των έμφυλων ανισοτήτων που παραμένουν ενεργές.

Η πραγματικότητα της γυναικείας εργασίας στην Ελλάδα

Στην ελληνική ύπαιθρο, η οικογενειακή εργασία παραμένει η ραχοκοκαλιά της αγροτικής δραστηριότητας. Η Έρευνα Διάρθρωσης Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων της ΕΛΣΤΑΤ για το 2023 έδειξε ότι οι ίδιοι οι κάτοχοι των εκμεταλλεύσεων και τα μέλη των οικογενειών τους κάλυψαν το 78,1% των συνολικών ημερομισθίων στον πρωτογενή τομέα.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι γυναίκες συμμετέχουν ενεργά σε όλα τα στάδια: από το μάζεμα των ελιών και τη φροντίδα των δέντρων, μέχρι τον προγραμματισμό των εργασιών και τη γραφειοκρατική διαχείριση. Η συνδρομή τους είναι συχνά εξίσου κρίσιμη και έξω από το χωράφι, καθώς αναλαμβάνουν τον συντονισμό με το ελαιοτριβείο, την παρακολούθηση των λειτουργικών εξόδων, τη διαχείριση τιμολογίων και πληρωμών, καθώς και τις επαφές με προμηθευτές, εμπόρους ή συνεταιρισμούς. Πρόκειται για εργασίες ζωτικής σημασίας, οι οποίες ωστόσο σπάνια τυγχάνουν της ανάλογης αναγνώρισης.

Από την Εργασία στη Λήψη Αποφάσεων

Το βασικότερο πρόβλημα εντοπίζεται στην απόσταση που χωρίζει την καθημερινή εργασία από την επίσημη ιδιοκτησία και διοίκηση. Μια γυναίκα μπορεί να προσφέρει καθημερινά στον ελαιώνα της οικογένειας, χωρίς να καταγράφεται πουθενά ως ιδιοκτήτρια ή νόμιμη διαχειρίστρια.

Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία της Eurostat για το 2023, σύμφωνα με τα οποία οι γυναίκες είχαν υπό τη διαχείρισή τους μόλις το 17,2% της χρησιμοποιούμενης γεωργικής γης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον, οι λίγες εκμεταλλεύσεις που διοικούνται από γυναίκες είναι, στη συντριπτική τους πλειονότητα, μικρότερης έκτασης.

Η θεσμική ορατότητα της γυναικείας προσφοράς έχει άμεσο πρακτικό αντίκρισμα. Όταν μια γυναίκα εγγράφεται ως συνδιαχειρίστρια της εκμετάλλευσης —εφόσον αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα— αποκτά ισχυρότερο λόγο στις αποφάσεις, ενώ διευκολύνεται η πρόσβασή της σε τραπεζικά χρηματοδοτικά εργαλεία, επιδοτήσεις, σεμινάρια και γεωργικές υπηρεσίες.

Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η ενίσχυση της γυναικείας παρουσίας στα διοικητικά συμβούλια των αγροτικών συνεταιρισμών και των οργανώσεων παραγωγών. Η ενεργός συμμετοχή τους στα κέντρα λήψης αποφάσεων για την παραγωγή, τις επενδύσεις και την εμπορία του ελαιολάδου εξασφαλίζει ότι η πολύτιμη εμπειρία όλων των ανθρώπων της εκμετάλλευσης αξιοποιείται στο μέγιστο.