Νέα ΚΑΠ: Κίνδυνος απώλειας 169 ευρώ ανά εκτάριο για τους Έλληνες αγρότες
Ανησυχία για το μέλλον του αγροτικού εισοδήματος στην Ευρώπη προκαλούν οι προτάσεις για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) και η αβεβαιότητα γύρω από τη χρηματοδότησή της. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Farm Europe, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σημαντικές απώλειες, οι οποίες υπολογίζονται έως και στα 169 ευρώ ανά εκτάριο μέχρι το 2035.
Η συζήτηση για τη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο, καθώς τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται να συμφωνήσουν στις βασικές κατευθύνσεις της νέας αγροτικής πολιτικής, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως το ύψος των διαθέσιμων πόρων. Η ιρλανδική Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ επιδιώκει τη διαμόρφωση κοινής θέσης, η οποία θα αποτελέσει τη βάση για τις διαπραγματεύσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Σε παρέμβασή του με τίτλο «Γεωργικό Συμβούλιο και ΚΑΠ: Αντιμέτωποι με την πραγματικότητα», το Farm Europe εκφράζει προβληματισμό για την κατεύθυνση των αλλαγών. Όπως επισημαίνει, οι προτάσεις που εξετάζονται επικεντρώνονται κυρίως σε τεχνικές προσαρμογές, χωρίς να δίνουν σαφείς απαντήσεις για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας και την οικονομική στήριξη των παραγωγών.
Οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν, μεταξύ άλλων, τους ορισμούς της γεωργικής δραστηριότητας και των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και την παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στις εθνικές κυβερνήσεις. Παράλληλα, εξετάζεται ο περιορισμός της δυνατότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παρεμβαίνει στα εθνικά σχέδια μέσω των συστάσεων που απευθύνει στα κράτη-μέλη. Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο: ποιοι οικονομικοί πόροι θα είναι τελικά διαθέσιμοι για την εφαρμογή της νέας ΚΑΠ;
Τρία σενάρια για τη χρηματοδότηση της ΚΑΠ
Η αβεβαιότητα γύρω από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τον σχεδιασμό της νέας αγροτικής πολιτικής. Σύμφωνα με την ανάλυση του Farm Europe, στο τραπέζι βρίσκονται διαφορετικά σενάρια για τη χρηματοδότηση, με τις πιθανές μειώσεις να κυμαίνονται από 10% έως 30% ή και περισσότερο.
Ειδικότερα, εξετάζεται μείωση κατά 20%, σύμφωνα με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και ένα ηπιότερο σενάριο περικοπής κατά 10%, το οποίο θα μπορούσε να επιτρέψει σε ορισμένα κράτη-μέλη να διατηρήσουν τη χρηματοδότησή τους κοντά στα σημερινά επίπεδα. Στον αντίποδα, οι αυστηρότερες δημοσιονομικές προσεγγίσεις προβλέπουν περικοπές που θα μπορούσαν να φτάσουν το 30% ή και να το ξεπεράσουν.
Τα παραπάνω αποτελούν εναλλακτικά σενάρια και όχι οριστικές αποφάσεις. Ωστόσο, η απόσταση μεταξύ τους δημιουργεί σημαντική αβεβαιότητα για τους παραγωγούς, οι οποίοι καλούνται να σχεδιάσουν τις επενδύσεις τους, να οργανώσουν τις εκμεταλλεύσεις τους και να προγραμματίσουν την παραγωγή τους χωρίς να γνωρίζουν με σαφήνεια το πλαίσιο ενισχύσεων των επόμενων ετών.
Ελλάδα: Πιθανή απώλεια 169 ευρώ ανά εκτάριο έως το 2035
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εκτιμήσεις του Farm Europe για την εξέλιξη του αγροτικού εισοδήματος ανά εκτάριο. Με βάση την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το μοντέλο κατανομής των πόρων μεταξύ των κρατών-μελών, το μέσο γεωργικό εισόδημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να είναι έως το 2035 χαμηλότερο κατά 94 ευρώ ανά εκτάριο.
Για την Ελλάδα, η αντίστοιχη εκτίμηση φτάνει τα 169 ευρώ ανά εκτάριο, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη απώλεια μεταξύ των ενδεικτικών εθνικών στοιχείων που παρουσιάζονται στην ανάλυση.
Οι υπολογισμοί λαμβάνουν υπόψη και τα πιθανά οφέλη από την αύξηση της παραγωγικότητας, μέσω επενδύσεων στην ψηφιοποίηση της γεωργίας και της αξιοποίησης νέων γονιδιωματικών τεχνικών, στον βαθμό που οι παραγωγοί θα έχουν τη δυνατότητα να τις υιοθετήσουν.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι τα 169 ευρώ ανά εκτάριο αποτελούν εκτίμηση για τη μέση μεταβολή του εισοδήματος και δεν σημαίνουν ότι κάθε Έλληνας αγρότης θα υποστεί αυτομάτως την ίδια απώλεια. Το μέγεθος, ωστόσο, αναδεικνύει τις πιέσεις που ενδέχεται να αντιμετωπίσει ο ελληνικός αγροτικός τομέας, ιδιαίτερα ως προς την κάλυψη του κόστους παραγωγής, την ανανέωση του εξοπλισμού και την πραγματοποίηση νέων επενδύσεων.
Γιατί τα 45 δισ. ευρώ δεν αρκούν, σύμφωνα με το Farm Europe
Στο πλαίσιο της συζήτησης έχει τεθεί και η δυνατότητα αξιοποίησης έως και 45 δισ. ευρώ από το αποθεματικό του Εθνικού και Περιφερειακού Σχεδίου για τη στήριξη της ΚΑΠ και συναφών χρηματοδοτικών μέτρων.
Το Farm Europe εκτιμά, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη επιλογή δεν επαρκεί για να καλύψει το πιθανό χρηματοδοτικό κενό. Ανάλογα με τη χώρα, η αξιοποίησή της θα μπορούσε να περιορίσει τις απώλειες πόρων κατά περίπου 7% έως 40%.
Παράλληλα, οι σχετικοί υπολογισμοί βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα προκύψει νέα διεθνής κρίση και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξακολουθήσει να αποτελείται από 27 κράτη-μέλη, χωρίς να συνυπολογίζονται ενδεχόμενες μελλοντικές διευρύνσεις.
Την ίδια στιγμή, το Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης καλείται να καλύψει ένα ευρύ φάσμα αναγκών, καθώς τα κράτη-μέλη επιδιώκουν να εντάξουν σε αυτό περισσότερα προγράμματα και έργα. Έτσι, η συζήτηση δεν περιορίζεται στο συνολικό ύψος της χρηματοδότησης, αλλά επεκτείνεται και στον τρόπο κατανομής των διαθέσιμων κονδυλίων μεταξύ διαφορετικών πολιτικών προτεραιοτήτων.
Πιέσεις στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις και κίνδυνος περιορισμού της παραγωγής
Ένας από τους βασικούς προβληματισμούς που διατυπώνει το Farm Europe είναι ότι η νέα ΚΑΠ ενδέχεται να επιταχύνει την αναδιάρθρωση των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, εάν οι αλλαγές δεν συνοδευτούν από επαρκείς οικονομικούς πόρους και σαφείς ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Η διασφάλιση του αγροτικού εισοδήματος, η ανανέωση των γενεών, η βιωσιμότητα και η ενίσχυση των αγροτικών περιοχών αποτελούν βασικούς στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής. Το κρίσιμο ζήτημα, όμως, είναι αν θα υπάρξει η απαραίτητη χρηματοδότηση, ώστε οι στόχοι αυτοί να μετατραπούν σε ουσιαστική στήριξη για τους παραγωγούς.
Προβληματισμό προκαλεί επίσης η συζήτηση για την επιβολή ανώτατων ορίων στις ενισχύσεις, με στόχο τη στήριξη των μεσαίου μεγέθους εκμεταλλεύσεων. Σύμφωνα με το Farm Europe, μια τέτοια προσέγγιση ενδέχεται να μην προσφέρει επαρκή προστασία σε εκμεταλλεύσεις που θα αντιμετωπίσουν ιδιαίτερα μεγάλες απώλειες εισοδήματος ανά εκτάριο.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο οργανισμός αναφέρεται στη Σλοβακία, όπου σε ορισμένες περιπτώσεις η μείωση του εισοδήματος ανά εκτάριο θα μπορούσε να προσεγγίσει το 60%.
Το διακύβευμα, επομένως, δεν αφορά μόνο το ύψος των ενισχύσεων που θα λάβουν οι αγρότες. Αφορά και τη δυνατότητα των εκμεταλλεύσεων να παραμείνουν οικονομικά βιώσιμες, να συνεχίσουν την παραγωγή τους και να επενδύσουν στο μέλλον. Εάν οι πιέσεις ενταθούν, υπάρχει κίνδυνος ορισμένες επιχειρήσεις να περιορίσουν τη δραστηριότητά τους ή ακόμη και να εγκαταλείψουν την παραγωγή.
Ευρωπαϊκή αυτονομία χωρίς ισχυρή αγροτική παραγωγή;
Η μεταρρύθμιση της ΚΑΠ συνδέεται άμεσα με τον ευρύτερο στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία και να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες.
Η γεωργία αποτελεί βασικό πυλώνα αυτής της προσπάθειας, καθώς συνδέεται με την επισιτιστική ασφάλεια, την ανθεκτικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων και την οικονομική δραστηριότητα της υπαίθρου.
Όπως υπογραμμίζει το Farm Europe, η επιδίωξη μιας ισχυρότερης και πιο αυτόνομης Ευρώπης δύσκολα μπορεί να συμβαδίσει με πολιτικές που αποδυναμώνουν την παραγωγική της βάση. Εάν η ευρωπαϊκή γεωργία περιοριστεί, η ΕΕ ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με αυξημένη εξάρτηση από εισαγωγές, την ώρα που επιδιώκει να ενισχύσει την αυτάρκεια και την ανθεκτικότητά της.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για τους αγρότες
Η νέα ΚΑΠ παραμένει υπό διαπραγμάτευση και οι τελικοί όροι χρηματοδότησης και εφαρμογής της δεν έχουν οριστικοποιηθεί. Οι εκτιμήσεις του Farm Europe, ωστόσο, αναδεικνύουν ορισμένους βασικούς κινδύνους για την επόμενη περίοδο: αβεβαιότητα ως προς τις ενισχύσεις, πιθανές πιέσεις στο αγροτικό εισόδημα, δυσκολότερες επενδυτικές αποφάσεις και ενδεχόμενη επιτάχυνση της αναδιάρθρωσης των εκμεταλλεύσεων.
Για την Ελλάδα, όπου η αγροτική παραγωγή αποτελεί σημαντικό μέρος της οικονομικής δραστηριότητας πολλών περιοχών, η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων έχει ιδιαίτερη σημασία. Η επάρκεια των πόρων και ο τρόπος κατανομής τους θα επηρεάσουν τις δυνατότητες των παραγωγών να καλύπτουν το κόστος τους, να εκσυγχρονίζουν τις επιχειρήσεις τους και να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης.
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για τη διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να επιτευχθεί μια συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών, αλλά να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο που θα συνδυάζει τη δημοσιονομική βιωσιμότητα με την ουσιαστική στήριξη των παραγωγών και τη διατήρηση μιας ισχυρής ευρωπαϊκής γεωργίας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου