Οι καρβουνιάρηδες του Αράκυνθου: Ένα επάγγελμα που σβήνει
Υπάρχουν όμως και επαγγέλματα της υπαίθρου, ακόμη πιο σκληρά, απαιτητικά και ελάχιστα αμειβόμενα, που σήμερα δεν ελκύουν σχεδόν κανέναν Έλληνα. Ένα από αυτά είναι η παραγωγή ξυλάνθρακα.
Το κάρβουνο μπορεί να μην είναι αναντικατάστατο, όμως έχει μοναδική αξία. Η γεύση που δίνει στο φαγητό είναι ανεπανάληπτη — από μια απλή πίτα με σουβλάκι μέχρι τον πασχαλινό οβελία. Κι όμως, λίγοι γνωρίζουν πώς φτιάχνονται αυτά τα «μαύρα διαμάντια».
Ο Δήμος Σβάρνας, ένας από τους τελευταίους καρβουνιάρηδες της νοτιοδυτικής Αιτωλοακαρνανίας, μας εξηγεί την τέχνη που έμαθε από τον πατέρα του. Με καταγωγή από τα Ελληνικά Μεσολογγίου, συνεχίζει μόνος την οικογενειακή παράδοση, αφού τα αδέλφια του εγκατέλειψαν το επάγγελμα.
Θυμάται τις εποχές που η οικογένεια μετακινούνταν από τα Γιάννενα και την Άρτα μέχρι τη Μεγαλόπολη και την Ανδρίτσαινα, στήνοντας ολόκληρους καταυλισμούς για να χτίσουν καμίνια.
«Τι είναι ο κάβουρας, τι είναι το ζουμί του…»
Σήμερα δουλεύει όπως ζει: μόνος. Χωρίς οικογένεια, χωρίς βοηθό. Και δεν έχει άδικο — η δουλειά είναι διπλά δύσκολη όταν την κάνεις μόνος.
Η διαδικασία είναι εξαντλητική: φτυάρι, χειράμαξα, χτίσιμο της χωμάτινης καρδιάς του καμινιού, κοπή και κουβάλημα ξύλων (αριά, πουρνάρι, ελιά, πεύκο), σκέπασμα με άχυρο, θάψιμο με χώμα.
Κι όταν ανάψει η φωτιά, αρχίζει η αγρύπνια. Ο καρβουνιάρης παρακολουθεί το καμίνι 24 ώρες το 24ωρο, ανοίγει και κλείνει τρύπες για να ελέγχει την οξυγόνωση, προσπαθεί να τιθασεύσει μια φωτιά που επηρεάζεται από υγρασία, άνεμο, κλίση εδάφους.
Αν κάτι πάει στραβά, το καμίνι μπορεί να σκάσει. Αν η υγρασία είναι υψηλή, μένουν άψητα ξύλα που πρέπει να ξαναψηθούν σε μικρό καμίνι.
Όταν όλα πάνε καλά, μετά από 10–15 μέρες, το καμίνι βρέχεται, ξεσκεπάζεται, σπάει και τα κάρβουνα τσουβαλιάζονται. Τότε έρχεται η ανταμοιβή — αν δεν έχει προηγηθεί κάποια καταστροφή.
Ο Δήμος έχει δει πολλά. Και ξέρει ότι κάθε τεχνίτης που αποσύρεται αφήνει πίσω του ένα κενό που δεν καλύπτεται. Το ίδιο θα συμβεί και με τον ίδιο. Δεν έχει μαθητή να συνεχίσει την τέχνη.
Ακουμπισμένος σε ένα από τα καμίνια του, μέσα στο ανοιξιάτικο βελανιδοδάσος, θυμάται τις εποχές που καρβουνιάρηδες από όλη την Ελλάδα — από Σαλαμίνα, Ικαρία και αλλού — συναντιόνταν στα δάση, μετατρέποντας τη δουλειά σε γιορτή. Ζούσαν δύσκολα αλλά ελεύθερα, με αξιοπρέπεια και αγάπη για την τέχνη τους.
Ένα ακόμη κεφάλαιο της ελληνικής παράδοσης, γραμμένο από τίμιους ανθρώπους κάτω από ουρανό γεμάτο αστέρια και στη σκιά γιγάντιων δέντρων, φαίνεται πως κλείνει οριστικά…
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου