Η αυξημένη υγρασία και οι φθινοπωρινές βροχές δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη ασθενειών στους ελαιώνες, καθιστώντας κρίσιμη την έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και την εφαρμογή προληπτικών μέτρων.

Στο σχετικό τεχνικό δελτίο, το Περιφερειακό Κέντρο Προστασίας Φυτών, Ποιοτικού και Φυτοϋγειονομικού Ελέγχου Ηρακλείου δίνει οδηγίες για τη φθινοπωρινή και χειμερινή φυτοπροστασία της ελιάς, εστιάζοντας σε προσβολές που επηρεάζουν την παραγωγή και εξασθενούν τα δέντρα.

🔍 Αναλυτικά οι σημαντικότερες ασθένειες & οι οδηγίες αντιμετώπισης

🫒 1. Βούλα (Ξεροβούλα & Σαποβούλα)

Η βούλα συνδέεται άμεσα με τη δακοπροσβολή. Η μόλυνση γίνεται στα νύγματα ωοτοκίας του δάκου, όπου μεταφέρεται ο παθογόνος μύκητας.

  • Συμπτώματα: Το καλοκαίρι και στις αρχές του φθινοπώρου, στους άγουρους καρπούς σχηματίζονται βυθισμένες, καστανές, ξηρές και φελλώδεις κηλίδες (ξεροβούλα). Αργότερα, στους ημιώριμους και ώριμους καρπούς, εκδηλώνεται με μαλακή, καστανή σήψη (σαποβούλα), ακολουθούμενη από αφυδάτωση και συρρίκνωση. Και στις δύο μορφές παρατηρείται πρόωρη καρπόπτωση.
  • Αντιμετώπιση: Η αποτελεσματική καταπολέμηση του δάκου αποτελεί το βασικότερο μέτρο περιορισμού της ασθένειας.
👁️ 2. Κυκλοκόνιο («Μάτια παγωνιού»)

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτεί το κυκλοκόνιο, το οποίο ευνοείται ιδιαίτερα από τον βροχερό καιρό και την πτώση της θερμοκρασίας.

  • Συμπτώματα: Κυκλικές καστανές κηλίδες στην πάνω επιφάνεια των φύλλων, κυρίως στα χαμηλότερα τμήματα της κόμης. Οι σοβαρές προσβολές προκαλούν έντονη φυλλόπτωση, εξασθένηση των δέντρων και μείωση της παραγωγής.
  • Ευαίσθητες Ποικιλίες: Θρουμπολιά, Τσουνάτη, Άμφισσας και Καλαμών. Για την Κορωνέικη επισημαίνονται μολύνσεις κυρίως στις υγρές περιοχές.
  • Μέτρα προστασίας: Στις ευαίσθητες ποικιλίες συστήνεται προληπτικός ψεκασμός με χαλκούχα ή άλλα εγκεκριμένα μυκητοκτόνα πριν την επόμενη βροχερή περίοδο. Παράλληλα, το κατάλληλο κλάδεμα, η καλή στράγγιση και η αποφυγή πυκνών φυτεύσεων συμβάλλουν στη μείωση της υγρασίας.
🍂 3. Κερκόσπορα

Προκαλεί χλωρωτικές ή κίτρινες κηλίδες στην πάνω επιφάνεια των φύλλων, οι οποίες εξελίσσονται σε ξηράνσεις.

  • Συμπτώματα: Στην κάτω επιφάνεια των φύλλων εμφανίζεται σκούρος μεταχρωματισμός που θυμίζει καπνιά. Μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική πρόωρη φυλλόπτωση, ενώ προσβάλλει και τους καρπούς, προκαλώντας καστανές κηλίδες και σήψη στους ώριμους.
  • Αντιμετώπιση: Σε προσβεβλημένους ελαιώνες ή σε υγρές θέσεις με ανεπαρκή αερισμό προτείνεται επέμβαση με εγκεκριμένα μυκητοκτόνα που δρουν ταυτόχρονα κατά του κυκλοκονίου, σε συνδυασμό με τα αντίστοιχα καλλιεργητικά μέτρα.
🪵 4. Καρκίνωση (Βακτήριο)

Διαφορετικό χαρακτήρα έχει η καρκίνωση, καθώς οφείλεται σε βακτήριο και εκδηλώνεται κυρίως με σχηματισμό όγκων (καρκινωμάτων) στα κλαδιά.

  • Αίτια & Κίνδυνοι: Το νερό διευκολύνει τη διασπορά του παθογόνου, το οποίο εισέρχεται από πληγές και ρωγμές. Αυξημένος κίνδυνος υπάρχει μετά από χαλάζι, παγετό, ανεμοθύελλα και εργασίες που τραυματίζουν τα δέντρα όταν ακολουθεί υγρός καιρός. Η ποικιλία Κορωνέικη είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη, ενώ τα νεαρά δέντρα μπορεί να εξασθενήσουν γρήγορα.
  • Οδηγίες: Αποφυγή ραβδίσματος και κλαδέματος με βροχή ή υγρασία. Αφαίρεση και καταστροφή των προσβεβλημένων κλαδιών με ξηρό καιρό, συνεχή απολύμανση των εργαλείων και προληπτικές εφαρμογές εγκεκριμένων χαλκούχων σκευασμάτων.
🌿 5. Καπνιά & Λειχήνες
  • Καπνιά: Αναπτύσσεται πάνω στα μελιτώματα κοκκοειδών, καλύπτοντας επιφανειακά φύλλα, βλαστούς και κλάδους με μαύρο επίχρισμα. Περιορίζεται με κατάλληλο κλάδεμα και κυρίως με έγκαιρη αντιμετώπιση των κοκκοειδών. Οι σχετικές χαλκούχες επεμβάσεις συστήνονται μετά τη συγκομιδή, λόγω κινδύνου υπολειμμάτων.
  • Λειχήνες: Σχηματίζουν πράσινες ή κιτρινοπράσινες επιφανειακές κηλιδώσεις σε κορμούς και κλάδους υγρών περιοχών. Προτείνονται χαλκούχες εφαρμογές στη βροχερή περίοδο, με καλή κάλυψη κορμών και βραχιόνων.
⚠️ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟΥΣ ΨΕΚΑΣΜΟΥΣ ΧΑΛΚΟΥ
Αυστηρή τήρηση του χρόνου αναμονής 21 ημερών

Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτούνται σκευάσματα εγκεκριμένα για την ελιά και αυστηρή τήρηση των οδηγιών της ετικέτας. Ειδικά για τις χαλκούχες εφαρμογές, το δελτίο υπογραμμίζει τον προληπτικό χαρακτήρα τους και συστήνει αναμονή τουλάχιστον 21 ημερών πριν από τη συγκομιδή, επισημαίνοντας τις πιθανές επιπτώσεις στο παραγόμενο ελαιόλαδο.