Τότε που τα χωριά είχαν ζωή… Και σήμερα που σιγά σιγά σβήνουν!
Υπήρξαν εποχές που τα χωριά μας δεν χρειάζονταν ιδιαίτερη προσπάθεια για να έχουν ζωή. Η ζωή ήταν εκεί, καθημερινά, στους δρόμους, στις αυλές, στα καφενεία, στις πλατείες. Ήταν οι παιδικές φωνές που γέμιζαν τις γειτονιές, οι άνθρωποι που συναντιόνταν και αντάλλασσαν μια κουβέντα, οι πόρτες που έμεναν ανοιχτές και οι μικρές καθημερινές συνήθειες που έδιναν νόημα στην επαρχία.
Θυμάστε τους πλανόδιους; Εκείνους που έφταναν με το φορτηγάκι τους και έφερναν μαζί τους έναν μικρό κόσμο ολόκληρο; Άλλος πουλούσε ψωμί, άλλος φρούτα και λαχανικά, άλλος ρούχα, παπούτσια, υφάσματα και είδη προικός. Δεν χρειαζόταν να φύγει ο κάτοικος από το χωριό για να προμηθευτεί τα απαραίτητα. Περίμενε να ακούσει το αυτοκίνητο να πλησιάζει και ήξερε πως κάτι χρήσιμο θα βρει, αλλά και κάποιον γνωστό θα συναντήσει.
Και δεν ήταν μόνο το εμπόρευμα. Ήταν η ανθρώπινη επαφή, η κουβέντα, το πείραγμα, το νέο της ημέρας. Ήταν μια μικρή αφορμή να βγει ο κόσμος από το σπίτι του. Ακόμη και η άφιξη ενός πλανόδιου αποτελούσε ένα μικρό γεγονός για την καθημερινότητα του χωριού.
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει δραματικά. Πρώτα λιγόστεψαν οι παιδικές φωνές. Τα σχολεία έκλεισαν ή κινδυνεύουν να κλείσουν, οι νέοι έφυγαν αναζητώντας εργασία και καλύτερες συνθήκες ζωής και πίσω έμειναν κυρίως άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας. Άνθρωποι που κρατούν ακόμη ζωντανά τα σπίτια, τις μνήμες και τις παραδόσεις του τόπου τους.
Και τώρα αρχίζουν να λιγοστεύουν και οι πλανόδιοι. Τα δρομολόγια αραιώνουν, οι στάσεις στα χωριά γίνονται όλο και λιγότερες και κάποια μικρά χωριά μένουν χωρίς ούτε αυτές τις στοιχειώδεις εξυπηρετήσεις. Για έναν ηλικιωμένο που δεν οδηγεί, που δεν έχει κάποιον δικό του κοντά, η απουσία ενός ανθρώπου που θα του φέρει τα απαραίτητα δεν είναι απλώς μια μικρή δυσκολία. Είναι ένα ακόμη κομμάτι της καθημερινότητάς του που χάνεται.
«Και κάπου εδώ γεννιέται το μεγάλο ερώτημα: Υπάρχει επιστροφή; Μπορούν τα χωριά μας να ξαναβρούν τη ζωή που κάποτε είχαν;»
Πολλοί θα πουν πως οι εποχές άλλαξαν, πως η κοινωνία προχώρησε, πως τίποτα δεν μπορεί να είναι όπως παλιά. Ίσως έχουν δίκιο σε κάποια πράγματα. Όμως, δεν πρέπει να μπερδεύουμε την πρόοδο με την εγκατάλειψη. Δεν μπορεί να θεωρούμε φυσιολογικό ένα χωριό χωρίς παιδιά, χωρίς σχολείο, χωρίς βασικές υπηρεσίες, χωρίς καθημερινή ανθρώπινη παρουσία.
Γιατί, αν το καλοσκεφτούμε, εκείνο που κάποτε θεωρούσαμε απλή και αυτονόητη καθημερινότητα, σήμερα μοιάζει με πολυτέλεια.
Χρειάζονται μεγάλα και ουσιαστικά βήματα. Κίνητρα για να επιστρέψουν νέοι άνθρωποι, δυνατότητες εργασίας, στήριξη των οικογενειών, πρόσβαση σε υγεία και μεταφορές, αλλά και οργανωμένες υπηρεσίες που θα φτάνουν μέχρι και το πιο απομακρυσμένο χωριό. Χρειάζεται να ξαναγίνουν τα χωριά τόποι όπου μπορεί κάποιος να ζήσει και όχι απλώς να επιστρέφει για λίγες ημέρες το καλοκαίρι ή στις γιορτές.
Υπάρχει άραγε πραγματική θέληση από την Πολιτεία για όλα αυτά; Προσωπικά, δυσκολεύομαι να πιστέψω πως υπάρχει η αποφασιστικότητα που απαιτείται. Και δεν ξέρω πραγματικά το γιατί. Ίσως θα έπρεπε να μας το εξηγήσει κάποιος από εκείνους που έχουν την ευθύνη να σχεδιάζουν το αύριο της ελληνικής υπαίθρου.
Δεν ζητάμε να γυρίσει ο χρόνος πίσω. Ζητάμε να μη χαθεί ό,τι απέμεινε. Να μπορεί ένα παιδί να μεγαλώσει στο χωριό του, ένας ηλικιωμένος να εξυπηρετείται με αξιοπρέπεια, ένας νέος να μη χρειάζεται να φύγει αναγκαστικά και ένας πλανόδιος να έχει λόγο να συνεχίσει το δρομολόγιό του.
Γιατί ένα χωριό δεν πεθαίνει όταν αδειάζει ένα σπίτι. Αρχίζει να σβήνει όταν σταματούν οι φωνές, όταν δεν ακούγονται πια βήματα στους δρόμους, όταν δεν υπάρχει κανείς να περιμένει τον άνθρωπο που έρχεται με το φορτηγάκι του.
Και τότε, αυτό που κάποτε ήταν ζωή, γίνεται ανάμνηση.
Ας αναρωτηθούμε, λοιπόν, όλοι: Θέλουμε πραγματικά να ξαναζωντανέψουν τα χωριά μας ή έχουμε απλώς συμβιβαστεί με την ιδέα ότι κάποια στιγμή θα σβήσουν οριστικά;
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου