Ψηφιακή αναβίωση της ποιμενικής κουλτούρας: Επίσκεψη σε σαρακατσάνικο κονάκι μέσα από εφαρμογή επαυξημένης πραγματικότητας
Η καθηγήτρια του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ, Μαρία Καρατάσιου, υπεύθυνη του ευρωπαϊκού έργου PACTORES και πρόεδρος της Ελληνικής Λιβαδοπονικής Εταιρείας, έχει αφιερώσει χρόνια στη μελέτη της μετακινούμενης κτηνοτροφίας και των παραδοσιακών κατασκευών που τη συνόδευαν. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το σαρακατσάνικο κονάκι, μια αρχιτεκτονική δομή που συμπυκνώνει την ιστορία, τις ανάγκες και τον τρόπο ζωής των νομάδων κτηνοτρόφων.
Το αρχικό όραμα ήταν να αναδειχθεί η παραδοσιακή διαδρομή της Στράτας, όπως συμβαίνει στη Γαλλία, όπου οι επισκέπτες μπορούν να ακολουθήσουν το κοπάδι και να βιώσουν όλη τη διαδικασία της ποιμενικής ζωής. Η πανδημία ανέκοψε το σχέδιο, όχι όμως και την προσπάθεια.
🏔️ Η «Στράτα της Ζήρειας»
Έτσι γεννήθηκε η Στράτα της Ζήρειας: μια έντυπη έκδοση σε τέσσερις γλώσσες και ένα πλήρες οδοιπορικό εικονικής και επαυξημένης πραγματικότητας, που ταξιδεύει τον επισκέπτη στις στράτες των Σαρακατσάνων της Πελοποννήσου.
Πρόκειται για ένα βιβλίο και ταυτόχρονα ένα ψηφιακό εργαλείο που καταγράφει τη ζωή των κτηνοτρόφων στο βουνό, τις κατασκευές τους και τη λειτουργία του τσελιγκάτου. Με κινητό, τάμπλετ ή συσκευές VR, ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στις στάνες, στα κονάκια και στις τέντες, να δει πώς λειτουργούσε κάθε κατασκευή και να νιώσει ότι αγγίζει τα αντικείμενα.
🛖 Το κονάκι: μια αρχιτεκτονική ψυχή
Το κονάκι αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της ποιμενικής αρχιτεκτονικής. Οι Σαρακατσάνοι έφτιαχναν τις κατασκευές τους ψηλά στα λιβάδια, χρησιμοποιώντας ξύλα, έλατα και ό,τι βλαστάρι υπήρχε. Η τεχνική τους ήταν τόσο εξελιγμένη ώστε το νερό δεν έμπαινε μέσα — τα κλαδιά πλέκονταν με τρόπο που αποκάλυπτε την εμπειρία και την προσαρμογή τους στο περιβάλλον.
🐑 Η μετακινούμενη κτηνοτροφία σε VR
Η ψηφιακή αναβίωση του κονάκιου έγινε με τρισδιάστατη απεικόνιση και περιήγηση σε περιβάλλον εικονικής πραγματικότητας. Τα παιδιά και οι νέοι δείχνουν εντυπωσιακή ανταπόκριση, καθώς μπορούν να δουν πώς ζούσαν οι νομάδες κτηνοτρόφοι και να κατανοήσουν μια διαδικασία που σήμερα έχει σχεδόν χαθεί.
«Η τεχνολογία γίνεται έτσι εργαλείο εκπαίδευσης και πολιτιστικής διάσωσης, επιτρέποντας σε όλους να γνωρίσουν έναν τρόπο ζωής που διαμόρφωσε την ελληνική ύπαιθρο.»
🌱 Η ανάγκη για αναβάθμιση και χρηματοδότηση
Η καθηγήτρια Καρατάσιου τονίζει ότι το κονάκι χρειάζεται αναβάθμιση, ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να βιώσει πλήρως τις διαδικασίες της μετακινούμενης κτηνοτροφίας: το άρμεγμα, την παραγωγή βουτύρου και άλλες πρακτικές που έχουν πλέον χαθεί. Για τον λόγο αυτό βρίσκεται σε αναζήτηση χρηματοδότησης.
🌍 Περιβαλλοντική σημασία
Η μετακινούμενη κτηνοτροφία είναι κρίσιμη για τα λιβάδια και τη βιοποικιλότητα. Η απουσία των κοπαδιών οδηγεί σε απώλεια λιβαδιών, πύκνωση θάμνων και μείωση της βλάστησης, επηρεάζοντας ακόμη και την άγρια πανίδα. Παράλληλα, χάνεται η ποιότητα των παραδοσιακών προϊόντων, καθώς το γάλα των κτηνοτρόφων που ανεβαίνουν στα βουνά αναμειγνύεται με το γάλα όλων.
Η ψηφιακή αναβίωση του κονάκιου δεν είναι απλώς μια τεχνολογική εφαρμογή· είναι μια προσπάθεια να σωθεί η μνήμη ενός επαγγέλματος, μιας κοινωνίας και ενός τρόπου ζωής που σημάδεψε την ελληνική ύπαιθρο.
Πληροφορίες από www.ypaithros.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου