Τετάρτη 15 Ιουλίου 2026

Το Πραξικόπημα στην Κύπρο – 15 Ιουλίου 1974..

Κύπρος 1974: Η Αλήθεια πίσω από την Τραγωδία
Αρχιεπίσκοπος Μακάριος
Pic: George Girnas
Ειδοποίηση

«Ξέρεις, το πιο σημαντικό σ’ αυτή την ιστορία δεν είναι απλά η μνήμη. Είναι η αλήθεια. Και – όσο κι αν κάποιοι θα ήθελαν να την ξεθωριάσουν – η αλήθεια δεν σβήνει έτσι εύκολα. Στην Κύπρο, το «ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ» δεν είναι απλώς ένα σύνθημα. Είναι πληγή, είναι χρέος, είναι κάτι βαθύ μέσα μας, μια ηθική υποχρέωση απέναντι σε έναν λαό που πέρασε δύο φορές από τραγωδίες σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα: πρώτα το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, και μετά την αμέσως επόμενη, την τουρκική εισβολή.»

Κι όμως, πολλές φορές ακούγεται μόνο για τη δεύτερη — σαν να προσπαθούν κάποιοι να ξεχάσουν το πρώτο μέρος της αλήθειας. Να το κρύψουν κάτω από πολιτικές σκοπιμότητες, ιδεολογικές εμμονές ή βολικά παραμύθια. Αλήθεια, δεν μπορεί να γίνει έτσι. Οι «Πράσινοι-Οικολογία» το λένε απλά: η μνήμη δεν πρέπει να είναι επιλεκτική. Το «ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ» δεν αναφέρεται μόνο στον Αττίλα· αφορά κι εκείνους που άνοιξαν τελικά την πόρτα στην καταστροφή.

Το Πραξικόπημα στην Κύπρο
Archival Photo: 15 July 1974

Στις 15 Ιουλίου ’74 η χούντα της Αθήνας, μέσω των δικών της ανθρώπων στην Κύπρο — Εθνική Φρουρά, ΕΛΔΥΚ, ΕΟΚΑ Β’ — πέταξε έξω τον εκλεγμένο πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Ήταν μια μέρα που άλλαξε όλη την ιστορία του νησιού και που δεν πρέπει να την ξεχνάμε. Όχι από εκδίκηση, αλλά από σεβασμό σε κάτι πολύ πιο μεγάλο: την αλήθεια.

Η εικόνα της επίθεσης στο Προεδρικό, οι καπνοί που σκέπαζαν τη Λευκωσία, οι φωνές των ανθρώπων που δεν ήξεραν τι θα φέρει η αυριανή μέρα — αυτά δεν είναι απλώς στιγμιότυπα της ιστορίας. Είναι η αρχή μιας αλυσίδας γεγονότων που οδήγησε σε χιλιάδες νεκρούς, αγνοούμενους, πρόσφυγες και μια πατρίδα χωρισμένη μέχρι σήμερα.

Interactive Historical Timeline / Ιστορικός Πίνακας

Τα Δύο Πρόσωπα της Τραγωδίας

15 Ιουλίου 1974

Το Πραξικόπημα της Χούντας στην Κύπρο.

20 Ιουλίου 1974

Η Τουρκική Εισβολή (Σχέδιο Αττίλας).

Δημοκρατική Αντίσταση

Ο αγώνας για τη νομιμότητα και τον Μακάριο.

Οι Συνέπειες

Προσφυγιά, αγνοούμενοι και το διχοτομημένο νησί.

15 Ιουλίου 1974

Η ελληνική χούντα των Αθηνών και οι εγχώριοι συνεργάτες της στην Κύπρο ανατρέπουν πραξικοπηματικά τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, ανοίγοντας τις κερκόπορτες για την επικείμενη καταστροφή.

Η τουρκική εισβολή ήταν ένα έγκλημα πολέμου, ό,τι κι αν πει κανείς. Μια κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Όμως το πραξικόπημα, αυτό ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά. Και δεν μπορεί κανείς να θυμάται μόνο τη φωτιά, ξεχνώντας εκείνη τη μικρή, λαμπερή — μα τόσο καταστροφική σπίθα.

Η Κύπρος δεν χρειάζεται άλλες σιωπές ή να της σερβίρουν μισές αλήθειες. Χρειάζεται το θάρρος να κοιτάξει κατάματα όλα όσα έγιναν. Να δεχτεί πως η τραγωδία του ’74 δεν ήταν απλά ένα πράγμα. Να θυμόμαστε πως πρώτα η Δημοκρατία ανατράπηκε από Έλληνες στρατιωτικούς και παραστρατιωτικούς, πριν την χτυπήσει ο ξένος στρατός.

Archival Documentaries / Ιστορικά Ντοκιμαντέρ
Εξ Αφορμής: Το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου
ΕΡΤ εκπομπή - To Πραξικόπημα στην Κύπρο – 15 Ιουλίου 1974

Το «ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ» είναι μια υπόσχεση. Δεν είναι μόνο για τους νεκρούς της εισβολής, μα και για όσους αντιστάθηκαν στο πραξικόπημα· γι’ αυτούς που πάλεψαν για τη νομιμότητα, που είδαν στα μάτια τους τη χώρα να καταρρέει από μέσα, πριν ξαναχτυπηθεί απ’ έξω. Και, τελικά, είναι μια υπόσχεση για το αύριο: πως η μνήμη δεν θα γίνει εργαλείο ούτε σημαία σε χέρια ανθρώπων που θέλουν να ξαναγράψουν την ιστορία όπως τους βολεύει.

Η Κύπρος αξίζει μια μνήμη καθαρή, γεμάτη, αληθινή. Μια μνήμη που δεν φοβάται να πει ότι η τραγωδία του ’74 είχε δύο πρόσωπα. Μια μνήμη που δεν διαλέγει τι θα θυμάται και τι όχι. Γιατί — ειλικρινά — μόνο όταν θυμόμαστε όλη την αλήθεια, μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα: ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ.

Γιώργος Γυρνάς
Κείμενο / Author

Γιώργος Γυρνάς

Ιστορικό & Πολιτικό Ρεπορτάζ

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

NEXT PAGE