Η Τοπική Αυτοδιοίκηση βρίσκεται μπροστά σε μια νέα πραγματικότητα. Οι εποχές κατά τις οποίες ένας δήμος αξιολογούνταν αποκλειστικά από την καθημερινότητα, έχουν παρέλθει. Οι υπηρεσίες αυτές εξακολουθούν να αποτελούν θεμελιώδη υποχρέωση κάθε δημοτικής αρχής, όμως, σήμερα δεν αρκούν από μόνες τους.
Ο σύγχρονος δήμος καλείται να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα. Η κλιματική κρίση, η δημογραφική συρρίκνωση, η ψηφιακή μετάβαση, οι νέες απαιτήσεις των πολιτών, η ανάγκη προσέλκυσης επενδύσεων, η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων και ο αυξανόμενος ανταγωνισμός μεταξύ των περιοχών διαμορφώνουν ένα εντελώς διαφορετικό πλαίσιο διοίκησης.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ένας δήμος μπορεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά την καθημερινότητα, το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον του. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση και την ηγεσία.
Η διαχείριση (η σωστή διαχείριση) εξασφαλίζει ότι οι υπηρεσίες λειτουργούν, ότι τα προβλήματα αντιμετωπίζονται όταν εμφανίζονται και ότι οι διαδικασίες εκτελούνται σωστά. Η ηγεσία, αντίθετα, χαράσσει κατεύθυνση, δημιουργεί όραμα, προετοιμάζει τον οργανισμό για τις αλλαγές πριν αυτές τον προλάβουν, αναζητά ευκαιρίες εκεί όπου άλλοι βλέπουν δυσκολίες και οικοδομεί τις προϋποθέσεις για μια βιώσιμη αναπτυξιακή πορεία.
Ένας δήμος που περιορίζεται μόνο στη διαχείριση κινδυνεύει να λειτουργεί διαρκώς ακολουθώντας τις εξελίξεις. Ένας δήμος όμως που διοικείται με ηγετική αντίληψη έχει τη δυνατότητα να τις διαμορφώνει.
Ο δήμαρχος δεν είναι ο άνθρωπος που γνωρίζει τα πάντα. Είναι εκείνος που δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι κατάλληλοι άνθρωποι να συνεργάζονται αποτελεσματικά...
”Η σύγχρονη διοίκηση δεν βασίζεται στις προσωπικές ικανότητες ενός μόνο ανθρώπου. Βασίζεται στη δημιουργία ισχυρών ομάδων, στην αξιοποίηση της επιστημονικής γνώσης, στη συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων και στη λήψη αποφάσεων που στηρίζονται σε δεδομένα και όχι σε υποθέσεις.
Ο δήμαρχος δεν είναι ο άνθρωπος που γνωρίζει τα πάντα. Είναι εκείνος που δημιουργεί τις συνθήκες ώστε οι κατάλληλοι άνθρωποι να συνεργάζονται αποτελεσματικά, να αξιοποιούν τις γνώσεις τους και να υπηρετούν έναν κοινό στόχο. Επομένως η αποτελεσματική διοίκηση απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό. Απαιτεί σαφείς προτεραιότητες, μετρήσιμους στόχους, χρονοδιαγράμματα, συνεχή αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και διαφάνεια απέναντι στους πολίτες.
Στον ιδιωτικό τομέα, αλλά και στις πιο επιτυχημένες δημόσιες διοικήσεις διεθνώς, καμία στρατηγική δεν θεωρείται ολοκληρωμένη αν δεν συνοδεύεται από δείκτες απόδοσης, συνεχή έλεγχο της προόδου και δυνατότητα προσαρμογής όταν οι συνθήκες αλλάζουν και η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να αποτελεί εξαίρεση.
Παράλληλα, η τεχνολογία δημιουργεί νέες δυνατότητες που πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν αδιανόητες. Η ψηφιακή διακυβέρνηση, τα ανοιχτά δεδομένα, οι έξυπνες εφαρμογές για την εξυπηρέτηση των πολιτών, η καλύτερη διαχείριση των φυσικών πόρων, η χρήση γεωχωρικών δεδομένων και οι σύγχρονες μέθοδοι παρακολούθησης έργων αποτελούν πλέον εργαλεία διοίκησης και όχι τεχνολογικές πολυτέλειες.
Ταυτόχρονα, η έννοια της ανθεκτικότητας αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Ένας δήμος οφείλει να είναι προετοιμασμένος για φυσικές καταστροφές, ακραία καιρικά φαινόμενα, οικονομικές κρίσεις και κοινωνικές μεταβολές. Η διοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο όταν όλα εξελίσσονται ομαλά. Η πραγματική της αξία φαίνεται όταν καλείται να διαχειριστεί το απρόβλεπτο.
Ιδιαίτερα σημαντικός είναι και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι οι πόλεις και οι περιφέρειες που αναπτύσσονται σταθερά δεν περιορίζονται στον εκλογικό κύκλο, αντιθέτως σχεδιάζουν για δέκα, δεκαπέντε ή και είκοσι χρόνια μπροστά, δημιουργώντας συνέργειες με πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα, επιχειρήσεις, επαγγελματικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών, έτσι δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για διατηρήσιμη ανάπτυξη.
Η συμμετοχή των πολιτών αποτελεί επίσης βασικό στοιχείο μιας σύγχρονης διοίκησης. Οι δημότες δεν επιθυμούν απλώς να ενημερώνονται, θέλουν να ακούγονται, να συμμετέχουν στον σχεδιασμό, να γνωρίζουν πώς αξιοποιούνται οι δημόσιοι πόροι και να μπορούν να αξιολογούν το έργο της δημοτικής αρχής.
Η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται, κατακτάται, κατακτάται μέσα από τη συνέπεια, τη διαφάνεια και τη λογοδοσία. Τελικά, η μεγαλύτερη πρόκληση για κάθε δημοτική αρχή δεν είναι να διαχειριστεί το παρόν, αλλά να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις ώστε οι επόμενες γενιές να ζήσουν σε έναν τόπο πιο λειτουργικό, πιο ανταγωνιστικό, πιο ανθρώπινο και περισσότερο αισιόδοξο.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν χρειάζεται απλώς καλούς διαχειριστές, χρειάζεται ανθρώπους που μπορούν να εμπνεύσουν, να ενώσουν, να σχεδιάσουν, να συνεργαστούν και να μετατρέψουν τις δυνατότητες ενός τόπου σε πραγματικές ευκαιρίες για τους πολίτες, γιατί η διοίκηση δεν κρίνεται μόνο από όσα λύνει σήμερα, κρίνεται κυρίως από το μέλλον που προετοιμάζει.
Ο διάλογος για το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αφορά όλους μας. Οι διαφορετικές απόψεις, όταν εκφράζονται με επιχειρήματα και σεβασμό, μπορούν να αποτελέσουν την αφετηρία για καλύτερες ιδέες και καλύτερους δήμους.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου