«Το μυαλό μας επιστρέφει πάντα στις πιο όμορφες αναμνήσεις: στο παλιό μας σπίτι, στις μυρωδιές της κουζίνας και στη ζεστασιά της μητρικής αγάπης.»
Σε ένα χωριό του Βάλτου Αμφιλοχίας, η μάνα δεν ήταν απλώς μια παρουσία. Ήταν η ζέστη της αυλής πριν χαράξει, το χέρι που σε σήκωνε απαλά, η φωνή που θυμόταν τις εποχές καλύτερα κι από ημερολόγιο. Εκεί, η ζωή δεν χαριζόταν σε κανέναν, αφού το νερό και η γη δοκίμαζαν τον άνθρωπο καθημερινά. Άλλες φορές σου έδιναν χόρτα και άρωμα, κι άλλες φορές ζητούσαν αντοχή, υπομονή και δουλειά που δεν τελειώνει.
Μέσα σε όλα αυτά, η μάνα έβρισκε πάντα τον τρόπο να κρατήσει το σπίτι όρθιο, να μαγειρέψει με ό,τι έδινε ο τόπος, να κάνει τη στενότητα φροντίδα και τον κόπο αγάπη. Τα πρωινά είχαν μπαζίνα τον χειμώνα, τηγανίτες τις άλλες εποχές, κι η μέρα ξεκινούσε με μέριμνα στην αυλή, στο χωράφι, στο πιάτο που θα περίμενε. Κι όταν ο καιρός δυσκόλευε, εκείνη έλεγε απλά πως έτσι είναι ο τόπος, πως μπαίνεις, δουλεύεις και συνεχίζεις, κι εσύ το πίστευες επειδή η δύναμη δεν ήταν να μη λυγίζεις αλλά να μη σταματάς.
Κάθε γωνιά του σπιτιού κρατάει ακόμα φυλαγμένη τη ζεστασιά των δικών μας ανθρώπων.
Αν με ρωτήσεις τι μένει από τη μάνα, θα σου πω πως μένει ένα φως. Η ομορφιά των μικρών πραγμάτων, το χορτάρι που ξαναβγαίνει, το φύλλο που ζυμώνεται, το μυστικό του να ψήσεις όπως ακριβώς θέλει η φωτιά, οι μυρωδιές που ακόμα, μετα από 50 χρόνια, τις έχω ακόμα στα ρουθούνια.. Στον Βάλτο όλα θέλουν υπομονή, κι όλα τα αγαπημένα έχουν γεύση από κάρβουνο και από χέρια που σε μεγάλωσαν με περίσσια έγνοια και αγαπη.
Και ίσως η πιο όμορφη παρακαταθήκη της να είναι ένα πιάτο, μια χορτόπιτα όπως την έκανε εκείνη, με άγρια χόρτα και φέτα, ψημένη στα κάρβουνα. Μια μέρα, καθώς καθόμουν στην αυλή που μύριζε υγρό χώμα και καπνό, άρχισε να μου την εξηγεί με εκείνη τη φωνή που ήξερε τη συνταγή απ' έξω μια ολόκληρη ζωή.
«Άκου να δεις, παιδάκι μου. Πρώτα τα χόρτα. Αυτά είναι η ψυχή της πίτας. Ό,τι βγάζει ο τόπος, καυκαλήθρες, μυρώνια, τσουκνίδες, ζοχούς, λάπατα, κι ό,τι άλλο βρεις τριγύρω. Τα πλένεις καλά, να φύγει η γη. Μετά τα ζεματάς λίγο, όχι πολύ, ίσα να μαλακώσουν. Και σαν τα βγάλεις, τα στύβεις γερά με τα δυο σου χέρια. Να μην έχουν στάλα νερό, γιατί το νερό χαλάει την πίτα.»
Έσκυψε πάνω από τη λεκάνη και μου έδειξε πώς τα πιέζει με τα δάχτυλα, σαν να στύβει ένα ακριβό μυστικό αιώνων.
«Μετά, ρίχνεις λίγο λαδάκι στο τηγάνι. Αν έχεις κρεμμύδι ή πράσο, βάλε. Αν δεν έχεις, δεν πειράζει. Τα χόρτα να μπουν μέσα να πάρουν μυρωδιά. Αλάτι, πιπέρι, κι ύστερα η φέτα. Όχι με μαχαίρι, με το χέρι, να πάει παντού. Η φέτα δένει τη γέμιση.»
Σήκωσε το βλέμμα της και χαμογέλασε λίγο, σαν να μου έλεγε πως έτσι ακριβώς γίνεται και δεν χρειάζεται να το ψάχνεις παραπάνω.
«Το φύλλο τώρα. Άμα το κάνεις μόνος σου, καλώς. Άμα το πάρεις έτοιμο, πάλι καλώς,(λέμε τώρα). Το στρώνεις στο ταψί να περισσεύει λίγο γύρω γύρω. Ρίχνεις τη γέμιση, το σκεπάζεις με άλλο φύλλο και κλείνεις τις άκρες. Με το χέρι, όχι με το κουτάλι. Το χέρι ξέρει.»
Πήρε το ταψί με κινήσεις αργές, σχεδόν ιεροτελεστικές, και το πήγε στα κάρβουνα.
«Η πίτα στα κάρβουνα θέλει μάτι. Όχι δυνατή φωτιά, θα την κάψεις. Τα κάρβουνα να έχουν ασπρίσει. Βάζεις το ταψί πάνω, το σκεπάζεις με καπάκι ή λαμαρίνα, κι αφήνεις τη φωτιά να κάνει τη δουλειά της. Θέλει ώρα. Θέλει γύρισμα. Θέλει υπομονή. Όπως όλα εδώ πέρα.»
Κι όταν πέρασε η ώρα και άνοιξε το καπάκι, η μυρωδιά γέμισε όλη την αυλή, ξυπνώντας μνήμες παλιές.
«Μην την κόψεις τώρα. Άστη λίγο να σταθεί. Η πίτα θέλει να ηρεμήσει πριν την πειράξεις. Μετά κόψε και φάε. Θα δεις.»
Κι έτσι, με αυτά τα απλά λόγια, η μάνα μου άφησε όχι μόνο μια συνταγή, αλλά έναν ολόκληρο τρόπο να βλέπω τα πράγματα, με υπομονή, με φροντίδα, με χέρι σταθερό.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου