Τα ανοιχτά μέτωπα στον πολεοδομικό σχεδιασμό πολλαπλασιάζονται, δημιουργώντας ένα περιβάλλον αβεβαιότητας με άμεσες συνέπειες στην αγορά ακινήτων και στις επενδυτικές αποφάσεις.
Ακίνητα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν οικοδομήσιμα κινδυνεύουν πλέον με σημαντική απομείωση της αξίας τους.
Παράλληλα, οι αλλαγές εξελίσσονται σε σημείο έντονης αντιπαράθεσης ανάμεσα στην κεντρική διοίκηση, τους δήμους και τις τοπικές κοινωνίες. Η διαμάχη μεταφέρεται ολοένα και συχνότερα στις αίθουσες των δικαστηρίων, με το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) να αποτελεί τον τελικό κριτή για κρίσιμες πτυχές της πολεοδομικής πολιτικής.
Οι αντιδικίες αυτές αντανακλούν τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη εκσυγχρονισμού και συμμόρφωσης με τη νομολογία, και στην ανησυχία των τοπικών κοινωνιών για τις επιπτώσεις στις περιουσίες και την ανάπτυξη.Το Προεδρικό Διάταγμα για τους οικισμούς
Στο επίκεντρο βρίσκεται το Προεδρικό Διάταγμα για την οριοθέτηση των οικισμών, το οποίο δημοσιεύθηκε πριν από περίπου έναν χρόνο και έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις λόγω των επιπτώσεών του στην οικοδομησιμότητα και την αξία της ακίνητης περιουσίας. Ο Δήμος Πλατανιά Κρήτης είναι από τους πιο ενεργούς αντιδρώντες, επιχειρώντας να αντιμετωπίσει τις συνέπειες μέσω του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΤΠΣ) που βρίσκεται σε εξέλιξη.
Ο δήμαρχος Ιωάννης Μαλανδράκης επισημαίνει ότι το ΠΔ δημιούργησε σημαντικό πρόβλημα για οικισμούς 701–2.000 κατοίκων. Ο Δήμος Πλατανιά διαθέτει 130 οικισμούς, εκ των οποίων πέντε εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία. Στόχος της δημοτικής αρχής είναι να ενσωματωθούν στο ΤΠΣ προβλέψεις που θα αποτρέπουν τη μετατροπή οικοπέδων που αγοράστηκαν ως «εντός οικισμού» σε «εκτός οικισμού».
Με βάση τις προβλέψεις του ΠΔ, χιλιάδες ακίνητα που θεωρούνταν εντός οικισμού βρίσκονται πλέον εκτός, χάνοντας δικαιώματα δόμησης. Μικρά οικόπεδα που ήταν αξιοποιήσιμα καθίστανται μη οικοδομήσιμα, καθώς εκτός σχεδίου απαιτούνται υψηλότερα όρια αρτιότητας και πρόσθετες προϋποθέσεις. Ο Δήμος Πλατανιά επιδιώκει να αξιοποιήσει πολεοδομικά εργαλεία ώστε να αμβλύνει τις επιπτώσεις, τεκμηριώνοντας πυκνοδομημένες περιοχές ή ανάγκες επέκτασης των ορίων. Αν το ΤΠΣ προσκρούσει στο ΥΠΕΝ ή στο ΣτΕ, η δημοτική αρχή δηλώνει ότι θα το υπερασπιστεί δικαστικά.
Δικαίωμα δόμησης και αιτήματα αλλαγών
Η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) έχει ζητήσει αλλαγές στο ΠΔ, καθώς και σε ζητήματα όπως η αναγνώριση δρόμων που θα δίνουν δικαίωμα δόμησης σε παρόδια οικόπεδα εκτός σχεδίου και οι κανόνες εκπόνησης πολεοδομικών σχεδίων. Δήμαρχοι από περιοχές με δημογραφικές δυσκολίες υποστηρίζουν ότι οι νέοι κανόνες περιορίζουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες. Παράλληλα, αναγνωρίζεται ότι οι παρεμβάσεις κρίθηκαν αναγκαίες για την αποκατάσταση της νομιμότητας, σύμφωνα με αποφάσεις του ΣτΕ που επιδιώκουν να περιορίσουν την άναρχη επέκταση οικισμών και την ανεξέλεγκτη δόμηση εκτός σχεδίου.
Η υπόθεση του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού
Η πιο έντονη σύγκρουση κυβέρνησης–δήμων εκδηλώθηκε γύρω από τον Νέο Οικοδομικό Κανονισμό (ΝΟΚ) και τα «μπόνους» δόμησης που προσέθεταν ύψος και τετραγωνικά σε οικοδομές. Οι Δήμοι Αλίμου και Βάρης–Βούλας–Βουλιαγμένης, καθώς και η ΚΕΔΕ, δικαιώθηκαν αρχικά στο ΣτΕ, οδηγώντας σε αλλαγή της νομοθεσίας.
Ωστόσο, η απόφαση της κυβέρνησης να επιτρέψει την ολοκλήρωση κτιρίων με νόμιμες άδειες που είχαν ήδη προχωρήσει κατασκευαστικά, με την καταβολή περιβαλλοντικού τέλους, άνοιξε νέο κύκλο αντιπαράθεσης. Η σχετική προσφυγή εκδικάστηκε στην Ολομέλεια του ΣτΕ στις 6 Μαρτίου και η απόφαση αναμένεται τους επόμενους μήνες. Στην υπόθεση συμμετέχουν οι Δήμοι Κηφισιάς, Αμαρουσίου, Φιλοθέης–Ψυχικού και ομάδες πολιτών.
Μεταφορά πολεοδομιών και νέες προσφυγές
Ένα ακόμη σημείο τριβής αποτελεί η πρόθεση μεταφοράς των πολεοδομιών από τους δήμους στο κεντρικό κράτος. Η ΚΕΔΕ έχει αποφασίσει να καταθέσει αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ μόλις υπάρξει σχετική νομοθέτηση ή διοικητική πράξη, θεωρώντας ότι θα περιοριστεί ο ρόλος των δήμων στον πολεοδομικό σχεδιασμό.
Παράλληλα, νέες προσφυγές καταγράφονται σε άλλα πεδία. Δεκατρείς δήμαρχοι της Αττικής προσέφυγαν κατά της αύξησης 32,6% στις τιμές νερού που προμηθεύονται από την ΕΥΔΑΠ, με την ΚΕΔΕ και την ΠΕΔΑ να παρεμβαίνουν υπέρ τους. Επιπλέον, η ΚΕΔΕ και 164 δήμαρχοι έχουν προσφύγει κατά του τέλους ταφής απορριμμάτων, υποστηρίζοντας ότι επιβαρύνει δυσανάλογα τους δήμους χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί οι απαραίτητες υποδομές ανακύκλωσης. Η υπόθεση έχει συζητηθεί στο ΣτΕ και αναμένεται η απόφαση.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου