Μια ιδιαίτερα κρίσιμη τριετία για την ευστάθεια του ενεργειακού συστήματος και τη βιωσιμότητα σημαντικού αριθμού έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) αναμένεται να αποτελέσει η περίοδος 2026-2029.
Η συγκεκριμένη χρονική φάση χαρακτηρίζεται από τη ραγδαία αύξηση της διείσδυσης των φωτοβολταϊκών στο ενεργειακό μείγμα, γεγονός που, σε συνδυασμό με την απουσία επαρκών υποδομών αποθήκευσης, οδηγεί σε σημαντική ενίσχυση του φαινομένου των περικοπών ενέργειας.
Οι περικοπές αυτές έχουν άμεσο οικονομικό αντίκτυπο στους παραγωγούς, καθώς η απώλεια εσόδων για αρκετά έργα μπορεί να υπερβεί ακόμη και το 40% μέσα στο τρέχον έτος. Μάλιστα, οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η κατάσταση θα επιδεινωθεί περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, όσο αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς χωρίς την αντίστοιχη ανάπτυξη υποδομών εξισορρόπησης. Το πρόβλημα, ωστόσο, εκτιμάται ότι θα αρχίσει να αποκλιμακώνεται μετά το 2030, όταν θα τεθούν σε λειτουργία σημαντικά έργα αποθήκευσης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου του έργου αντλησιοταμίευσης της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή. Το συγκεκριμένο έργο, με συνολική εγκατεστημένη ισχύ 680 MW και δυνατότητα πολύωρης αποθήκευσης, αναμένεται να συμβάλει ουσιαστικά στη σταθεροποίηση του συστήματος.
Στο μεταξύ, η τρέχουσα εικόνα της αγοράς αποτυπώνει τη δυναμική αλλά και τις προκλήσεις του κλάδου. Σήμερα, βρίσκονται σε λειτουργία 10,24 GW φωτοβολταϊκών έργων και 5,46 GW αιολικών. Παράλληλα, υπάρχει ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο ώριμων έργων που έχουν ήδη εξασφαλίσει όρους σύνδεσης: περίπου 3,5 GW αιολικών και πάνω από 10 GW φωτοβολταϊκών, τα οποία μπορούν να προχωρήσουν άμεσα σε φάση κατασκευής.
Όπως ανέφερε ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, κ. Ιωάννης Μάργαρης, κατά την τοποθέτησή του στο Renewable Energy Forum την Παρασκευή, αυτή τη στιγμή λειτουργούν συνολικά 18 GW ΑΠΕ χωρίς να συνοδεύονται από αντίστοιχα έργα αποθήκευσης, γεγονός που οδηγεί αναπόφευκτα σε περικοπές παραγωγής. Η κατάσταση αυτή εντείνει την αβεβαιότητα στην αγορά, καθώς επηρεάζει τόσο την προβλεψιμότητα των εσόδων όσο και τη βιωσιμότητα νέων επενδύσεων.
Επιπλέον, άλλα 15 GW έργων έχουν ήδη εξασφαλίσει πρόσβαση στο δίκτυο. Συνολικά, αν προστεθούν και τα 2 GW υπεράκτιων έργων για τα οποία έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία σύνδεσης, καθώς και το 1 GW αιολικών της Κρήτης, προκύπτει ότι 33 GW έργων ΑΠΕ διαθέτουν εξασφαλισμένη πρόσβαση στο δίκτυο. Για το 2026, εκτιμάται ότι θα συνδεθούν επιπλέον 1,2 GW έργων ΑΠΕ μέσω του ΑΔΜΗΕ, ενώ την ίδια χρονιά αναμένεται να επιτευχθεί οριακά η εγκατάσταση 1 GW μονάδων αποθήκευσης με μπαταρίες.
Η ανισορροπία μεταξύ παραγωγής και ζήτησης αναμένεται να οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά περικοπών. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Μάργαρη, οι περικοπές για το 2026 ενδέχεται να κυμανθούν στο 12%-13%, ποσοστό που αποτυπώνει το μέγεθος της πρόκλησης που αντιμετωπίζει το σύστημα.
Το πλαίσιο των ευέλικτων συμβάσεων
Την ίδια στιγμή, σε εκκρεμότητα παραμένουν κρίσιμες παρεμβάσεις σε ρυθμιστικό επίπεδο, καθώς και η ενσωμάτωση ευρωπαϊκών οδηγιών που σχετίζονται με τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει η θέσπιση των ευέλικτων συμβάσεων.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη υποβάλει σχετική εισήγηση, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό αποδεκτή από το υπουργείο, ενώ απομένουν ορισμένες μικροβελτιώσεις πριν την οριστικοποίησή της. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαχειριστής έχει εκπονήσει αναλυτικές μελέτες ανά περιοχή, με στόχο να προσδιορίσει το ποσοστό εγγυημένης απορρόφησης ενέργειας που μπορεί να προσφερθεί στους παραγωγούς ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψη τα τεχνικά χαρακτηριστικά και τους περιορισμούς του δικτύου.
Τα υπόλοιπα ζητήματα εκτός των περικοπών
Πέραν των περικοπών, ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα που απασχολεί τους επενδυτές είναι το υψηλό κόστος σύνδεσης στο δίκτυο. Το βασικό ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το κόστος αυτό θα επιβαρύνει αποκλειστικά τους επενδυτές ή αν θα υπάρξουν μηχανισμοί επιμερισμού του.
Παράλληλα, έντονος είναι ο προβληματισμός που καταγράφεται στους μη καθετοποιημένους παραγωγούς, οι οποίοι δεν διαθέτουν δραστηριότητα στην προμήθεια ώστε να αντισταθμίζουν τις απώλειες εσόδων. Η αδυναμία αυτή τους φέρνει αντιμέτωπους με σοβαρές προκλήσεις βιωσιμότητας, ιδίως σε ένα περιβάλλον αυξημένης μεταβλητότητας και αβεβαιότητας.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις μπαταρίες πίσω από τον μετρητή αρχίζει πλέον να αποσαφηνίζεται, γεγονός που ενδέχεται να ανοίξει νέες δυνατότητες για τους παραγωγούς. Ωστόσο, οι μεγάλοι παραγωγοί φωτοβολταϊκών, ιδιαίτερα όσοι αναπτύσσουν έργα άνω των 20 MW, καλούνται ήδη να επανεξετάσουν τα επιχειρηματικά τους σχέδια και να προχωρήσουν σε πιο λεπτομερείς υποαναλύσεις.
Την ίδια ώρα, τα βιομηχανικά συμβόλαια αγοράς ενέργειας (PPAs) παρουσιάζουν στασιμότητα, με βασικό ανασταλτικό παράγοντα το λεγόμενο shaping cost, το οποίο επηρεάζει την τελική τιμολόγηση και την ελκυστικότητα των συμφωνιών. Η τάση αυτή δεν περιορίζεται στην Ελλάδα, αλλά καταγράφεται ευρύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου παρατηρείται στροφή προς συμβάσεις μικρότερης διάρκειας και έργα μικρότερης κλίμακας.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου