Ψωμί: Γιατί παραμένει «χρυσό» ενώ το σιτάρι καταρρέει; Το παράδοξο της ελληνικής αγοράς

Εδώ και μήνες, οι διεθνείς αγορές σιτηρών έχουν επιστρέψει σε επίπεδα προ του πολέμου στην Ουκρανία. 

Κι όμως, αν επισκεφθείτε τον φούρνο της γειτονιάς σας ή το σούπερ μάρκετ, η τιμή της φραντζόλας μοιάζει «κολλημένη» στα ύψη της κρίσης. Γιατί η πτώση της πρώτης ύλης δεν φτάνει ποτέ στην τσέπη του καταναλωτή;

Οι Τιμές: Τότε και Τώρα

Για να καταλάβουμε το μέγεθος της απόκλισης, αρκεί μια ματιά στους αριθμούς.

• Σιτάρι (Διεθνώς): Τον Μάρτιο του 2022, αμέσως μετά την εισβολή στην Ουκρανία, η τιμή του σιταριού εκτινάχθηκε στο ιστορικό υψηλό των 1.340 δολαρίων. Σήμερα (Ιανουάριος 2026), η τιμή έχει καταρρεύσει γύρω στα 510-520 δολάρια, επιστρέφοντας στα επίπεδα του 2021.

• Ψωμί (Ελλάδα): Το 2020, η μέση τιμή της φραντζόλας (350γρ περ.) ήταν περίπου 0,80€. Με την έναρξη του πολέμου ανέβηκε σταδιακά στο 1,10€ - 1,30€, ενώ σε πολλές περιοχές σήμερα αγγίζει ή ξεπερνά τα 1,40€.

Ενώ η πρώτη ύλη μειώθηκε κατά σχεδόν 60% από το ζενίθ της, το ψωμί στην Ελλάδα παραμένει έως και 40% ακριβότερο σε σχέση με την προ-κρίσης εποχή.

Οι «Δικαιολογίες» των Επιτήδειων

Όταν η αγορά ερωτάται γιατί δεν πέφτουν οι τιμές, επιστρατεύεται μια σειρά από επιχειρήματα, τα οποία συχνά λειτουργούν ως «ασπίδα» για τη διατήρηση των υψηλών κερδών:

1. «Το κόστος ενέργειας παραμένει υψηλό»: Είναι η πιο συνηθισμένη απάντηση. Παρόλο που το ηλεκτρικό ρεύμα και το φυσικό αέριο έχουν υποχωρήσει από τις κορυφές του 2022, οι επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι τα λειτουργικά έξοδα (μεταφορικά, καύσιμα) δεν τους επιτρέπουν μειώσεις.

2. «Αυξήθηκαν τα εργατικά»: Οι πρόσφατες αυξήσεις στον κατώτατο μισθό χρησιμοποιούνται ως επιχείρημα για να δικαιολογηθεί η διατήρηση της τιμής, καθώς το εργατικό κόστος αποτελεί μεγάλο μέρος της παραγωγής του άρτου.

3. «Έχουμε ακριβά αποθέματα»: Μια δικαιολογία που ακούγεται επί μήνες. Υποστηρίζουν ότι έχουν ακόμη στις αποθήκες τους άλευρα που αγοράστηκαν ακριβά. Ωστόσο, η διάρκεια ζωής του αλευριού και ο ρυθμός κατανάλωσης κάνουν αυτό το επιχείρημα να καταρρίπτεται από τη λογική.

4. «Άλλες πρώτες ύλες»: Η αύξηση στο λάδι, το βούτυρο, τη ζάχαρη ή ακόμα και στα υλικά συσκευασίας προβάλλεται ως λόγος για να μην πέσει η τελική τιμή, ακόμη κι αν το σιτάρι είναι φθηνό.

Η σκληρή πραγματικότητα

Στην οικονομία υπάρχει ο όρος «φαινόμενο των φτερών και των πυραύλων»: οι τιμές ανεβαίνουν σαν πύραυλοι όταν η πρώτη ύλη ακριβαίνει, αλλά πέφτουν σαν φτερά (αργά και βασανιστικά) όταν η πρώτη ύλη φθηναίνει.

Στην Ελλάδα, η έλλειψη αυστηρών ελέγχων στην εφοδιαστική αλυσίδα και ο περιορισμένος ανταγωνισμός σε ορισμένες περιοχές επιτρέπουν σε πολλούς να διατηρούν το «καπέλο» της κρίσης ως καθαρό κέρδος. Όσο ο καταναλωτής συνεχίζει να αγοράζει χωρίς αντίδραση και η πολιτεία δεν παρεμβαίνει δραστικά στα περιθώρια κέρδους, το ψωμί θα παραμένει ένα ακριβό προνόμιο αντί για ένα φθηνό κοινωνικό αγαθό.