Στενό Αιτωλοακαρνανίας: Ζυμωτό ψωμί στο ξυλόφουρνο της γιαγιάς Ζωής.

Μπορεί στις μέρες μας οι παραδοσιακοί ξυλόφουρνοι να τείνουν να εκλείψουν αλλά σε πολλά χωριά παραμένουν αναπόσπαστο στοιχείο όπως στο νοικοκυριό της κυρά-Ζωής στο χωριό Στενό, λίγα χιλιόμετρα από την Πάλαιρο Αιτωλοακαρνανίας.

Τον προηγούμενο αιώνα, το ζυμωτό ψωμί ήταν μια από τις κυριότερες αλλά και απαραίτητες ασχολίες κάθε νοικοκυράς. Μια φορά τη βδομάδα, κάθε νοικοκυρά άναβε το φούρνο της και προετοιμαζόταν για να ζυμώσει το ψωμί της εβδομάδας. Επειδή το ζύμωμα ήταν μια χρονοβόρα διαδικασία που διαρκούσε αρκετές ώρες φρόντιζε η κάθε νοικοκυρά να ζυμώνει μια φορά τη βδομάδα το ψωμί.

Ο δε ξυλόφουρνος χρειάζεται εμπειρία για την κατάλληλη θερμοκρασία. Λειτουργεί με μικρή κατανάλωση ξύλου και χρησιμεύει κυρίως για ψήσιμο μεγάλων ποσοτήτων ζυμωτού ψωμιού, για παξιμάδια ή για το άφθονο φαγητό που απαιτούν οι εορταστικές περιστάσεις.

Την ξεχασμένη αυτή τέχνη, μας θυμίζει η γιαγιά Ζωή από το Στενό Αιτωλοακαρνανίας η οποία κρατά ζωντανή την παράδοση και φτιάχνει μαζί με τον εγγονό της παραδοσιακό χωριάτικο ψωμί στον ξυλόφουρνο της αυλής.

Δείτε το βίντεο με την γιαγιά Ζωή στην εκπομπή «Σαββατοκύριακο με τον Νίκο Μάνεση»

Υλικά:
1 κούπα αλεύρι
2 φακελάκια ξηρή μαγία ή προζύμι και 1 φακελάκι μαγιά
1 κούπα περίπου χλιαρό νερό
2 κουταλιές της σούπας εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο
1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι

Εκτέλεση:
Σε μια λεκάνη βάζουμε το αλεύρι. Στο κέντρο του ανοίγουμε μια τρύπα και βάζουμε όλα τα υπόλοιπα υλικά τα οποία τα ζυμώνουμε ρίχνοντας σιγά σιγά το νερό και φέρνοντας προς το κέντρο το αλεύρι. Όταν η ζύμη μας γίνει λεία την κάνουμε μια μπάλα και την αφήνουμε σε ζεστό μέρος να φουσκώσει. Όταν φουσκώσει την χωρίζουμε στα δυο, φτιάχνουμε δυο καρβελάκια, τα πασπαλίζουμε με αλεύρι και τα αφήνουμε να φουσκώσουν.

Φούρνισμα: Όταν φουσκώσει το ζυμάρι “καίει” το φούρνο, ο οποίος είναι έτοιμος όταν ασπρίσει. Εμπειρικά για να είναι κατάλληλος πρέπει, αν βάλεις ένα κουτάλι με αλεύρι μέσα θα πάρει ωραίο κίτρινο χρώμα. Αν αρπάξει τότε βρέχει τον πανιστή και περνάει μια φορά το δάπεδο ή βρέχει το καπάκι του. Τότε με το σύρτη ή τη φουρνομασιά τραβάει έξω από το φούρνο τα κάρβουνα και με τον πανιστή καθαρίζει το δάπεδό τους να μην έχει στάχτες. 

Ρίχνει τα ταψιά στο φούρνο, αφού τα χαράξει, και σε δύο περίπου ώρες το ψωμί είναι έτοιμο (πίτες). Τη ζύμη κάποιες φορές δεν την έβαζαν σε ταψιά, αλλά την έπλαθαν, την έβαζαν στο πλαστήρι και την έψηναν στο φούρνο (καρβέλια).

Source: iaitoloakarnania.gr