Τον Απρίλιο του 1847 η ελληνική κυβέρνηση ανέμενε με ενθουσιασμό τον Γερμανοεβραίο τραπεζίτη Τζέημς Μάγιερ Ρότσιλντ, από τον οποίο προσδοκούσε ένα απολύτως αναγκαίο δάνειο από την τράπεζά του στο Παρίσι.
Το πρόβλημα ήταν ότι η επίσκεψη συνέπιπτε με τη Μεγάλη Εβδομάδα, όταν κατά το έθιμο τη Μεγάλη Παρασκευή έκαιγαν τον Ιούδα. Το θέαμα θεωρήθηκε ακατάλληλο για έναν Εβραίο που η χώρα είχε ανάγκη, και έτσι το κάψιμο απαγορεύθηκε με διάταγμα. Η αντίδραση των Αθηναίων υπήρξε έντονη.
Τα επεισόδια της Δευτέρας του Πάσχα
Τη Δευτέρα του Πάσχα πολλοί πολίτες προσπάθησαν να τελέσουν το έθιμο ετεροχρονισμένα. Η αστυνομία επενέβη και διέλυσε το πλήθος, προκαλώντας ταραχές.
Μια ομάδα νεαρών επιτέθηκε στο σπίτι του Εβραίου Δόν Πατσίφικο, στην οδό Καραϊσκάκη στου Ψυρή, καταστρέφοντας τα πάντα.
Ο Πατσίφικο, κάτοχος βρετανικού διαβατηρίου, κατέφυγε στη βρετανική πρεσβεία και διαμαρτυρήθηκε για την καταστροφή των πολύτιμων επίπλων του.
Η βρετανική αντίδραση
 |
| Ο τραπεζίτης Τζέημς Μάγιερ Ρότσιλντ Pic:mixanitouxronou.gr |
Την επόμενη ημέρα ο Βρετανός πρεσβευτής σερ Έντμοντ Λάιονς απαίτησε αποζημίωση ύψους 886.736 δραχμών και 57 λεπτών, χωρίς καν να έχει προηγηθεί καταγραφή ζημιών.
Η ελληνική κυβέρνηση αρνήθηκε, θεωρώντας ότι το θέμα αφορά τη δικαιοσύνη — άλλωστε το ποσό ξεπερνούσε την αξία των ανακτόρων του Όθωνα.
Η άρνηση έδωσε την αφορμή στον Υπουργό Εξωτερικών της Βρετανίας Λόρδο Πάλμερστον να απαιτήσει άμεση καταβολή. Όταν η Ελλάδα δεν υπέκυψε, διέταξε τον βρετανικό στόλο της Μεσογείου να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό και να κατασχέσει ελληνικά πολεμικά και εμπορικά πλοία.
Ποιος ήταν ο Δαυίδ Πατσίφικο
Ο Πατσίφικο ήταν ισπανοεβραίος ή πορτογαλοεβραίος τυχοδιώκτης που εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1836 ως πρόξενος της Πορτογαλίας. Το 1842 παύθηκε λόγω καταχρήσεων.
Στη συνέχεια προσκολλήθηκε στη Δούκισσα της Πλακεντίας, ζώντας από τα βοηθήματά της, και αργότερα επιδόθηκε στην τοκογλυφία.
Τη Μεγάλη Παρασκευή, τρεις ημέρες πριν την επίθεση στο σπίτι του, προκάλεσε το εκκλησίασμα του Αγίου Φιλίππου κατά την εκφορά του Επιταφίου και γλίτωσε το λιντσάρισμα στο παρά πέντε. Πηγές αναφέρουν ότι προκάλεσε ξανά από το παράθυρο του σπιτιού του τη Δευτέρα του Πάσχα.
Το διπλωματικό παρασκήνιο
Η Βρετανία δεν κινητοποιήθηκε για χάρη ενός αμφιλεγόμενου ανθρώπου. Ο Πατσίφικο ήταν πρόσχημα.
Η Ελλάδα είχε προσδεθεί επικίνδυνα στο ρωσικό άρμα, κάτι που απειλούσε τα βρετανικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, το ελληνικό εμπορικό ναυτικό είχε γίνει ισχυρός ανταγωνιστής στη Δουνάβια ναυσιπλοΐα.
Η Βρετανία ήθελε να υπενθυμίσει στην Ελλάδα ότι ως θαλάσσιο κράτος δεν μπορούσε να παρεκκλίνει από την πολιτική της Γηραιάς Αλβιώνος. Το νεοσύστατο ελληνικό κράτος ήταν ιδανικός στόχος για την «τακτική των κανονιοφόρων».
Οι κάτοικοι Πειραιά και Αθήνας υπέμειναν τον αποκλεισμό με καρτερικότητα και συσπειρώθηκαν γύρω από τον Όθωνα, του οποίου η δημοφιλία αυξήθηκε.
Οι βρετανικές διεκδικήσεις
Ο αποκλεισμός δεν αφορούσε μόνο τον Πατσίφικο. Η Βρετανία απαιτούσε επίσης:
Εδαφικές διεκδικήσεις για Σαπιέντζα και Ελαφόνησο
Αποζημίωση για έξι επτανησιακά πλοιάρια που έπεσαν θύματα πειρατείας
Ικανοποίηση για καθύβριση της βρετανικής σημαίας
Αποζημίωση για δύο κακοποιημένους Επτανήσιους στον Πύργο
Αποζημίωση για τον αγρό του Φίνλεϊ, που εντάχθηκε στον Βασιλικό Κήπο χωρίς πληρωμή
Η λύση και η διεθνής διαιτησία
Μετά από έντονη διαμαρτυρία της Γαλλίας και παρέμβαση της Ρωσίας, ο αποκλεισμός ήρθη στις 15 Απριλίου 1850. Το ζήτημα παραπέμφθηκε σε διεθνή διαιτησία.
Η επιτροπή εξακρίβωσε ότι η πραγματική ζημία του Πατσίφικο ήταν μόλις 3.750 δραχμές, και αυτό με αμφιβολίες, αφού δεν μπορούσε να αποδείξει την προέλευση των αντικειμένων που ισχυριζόταν ότι κατείχε.
Η Ελλάδα κατέβαλε το ποσό και της επιστράφηκαν οι 330.000 δραχμές που είχε καταθέσει ως εγγύηση για την άρση του αποκλεισμού.
Οι συνέπειες
Στη Βρετανία προκλήθηκε κυβερνητική κρίση. Η βασίλισσα επέπληξε τον Πάλμερστον, ο οποίος υπερασπίστηκε τον εαυτό του με πεντάωρη ομιλία στη Βουλή.
Στην Ελλάδα, το αγγλικό κόμμα έχασε σημαντική επιρροή. Η ανάμνηση των «Παρκερικών», από τον ναύαρχο Ουίλιαμ Πάρκερ, έμεινε ζωντανή για χρόνια — μέχρι τον επόμενο αποκλεισμό, λίγα χρόνια αργότερα, στον Κριμαϊκό Πόλεμο.
Η μαρτυρία του Μακρυγιάννη
Ο Ιωάννης Μακρυγιάννης περιέγραψε χαρακτηριστικά την περίοδο:
«…και ένας μεγάλος στόλος των σκύλων μας έχουν μπλόκον οπούναι περίπου από τρεις μήνες και μας πήραν όλα τα καράβια και μας κατακερμάτισαν όλο το εμπόριο και τζαλαπάτησαν την σημαίαν μας και πεθαίνουν της πείνας οι ανθρώποι των νησιών και εκείνοι οπούχουν τα καράβια τους γκιζερούν εις τους δρόμους και κλαίνε με μαύρα δάκρυα…».
Το τέλος του Πατσίφικο
Ο Πατσίφικο εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Λονδίνο — σοφή επιλογή, αφού η Αθήνα θα ήταν επικίνδυνη όχι μόνο για τα έπιπλά του.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου