Στα κολαστήρια της Πάτρας... Από το Κάστρο του Ρίου στον Άγιο Στέφανο και στους διαβόητους κακοποιούς

Η ιστορία των φυλακών της Πάτρας από το 19ο αιώνα έως σήμερα

Σωφρονιστήρια, κολαστήρια ή ...πανεπιστήμια κακοποιών; Οι περισσότεροι κρατούμενοι λένε ότι η φυλακή μπαίνει στο μυαλό σου και κολλάει εκεί, γίνεται δεύτερο δέρμα σου, κάποιοι ισχυρίζονται ότι μαθαίνουν μέσα στα κελιά τα επόμενα κόλπα, την «τεχνογνωσία του εγκληματείν», κάτι που στην συνέχεια ...αποδεικνύουν έμπρακτα και ορισμένοι εκτιμούν ότι η φυλακή είναι μια ρότα ζωής, μαθηματικά προδιαγεγραμμένη, μια αντίστροφη μέτρηση.

Αυτή η ιστορία κρατάει χρόνια και θα συνεχίζει να κρατάει όσο οι κοινωνίες, αντί να προσπαθούν να γιατρέψουν τις ρίζες του κακοήθους νοσήματος, βάζουν ψυχρά επιθέματα στα συμπτώματα, όπως έλεγε και ο Μάριος Πλωρίτης.

Αλλά αυτή είναι μια μεγάλη κουβέντα, η οποία συνεχώς αναβάλλεται και όσο θα αναβάλλεται, θα καταγράφουμε και εμείς μεγάλες και μικρές ιστορίες που διαδραματίζονται σε αυτούς τους σιδηρόφραχτους χώρους, σε έναν παράλληλο κόσμο προς αυτόν που ορίζουμε ως ελεύθερο, διατηρώντας τις... ισχυρές μας υποψίες.
Έναν κόσμο, με τους δικούς του νόμους, τους δικούς του κώδικες και τους δικούς του πρωταγωνιστές που θα παραπέμπει πάντα στους προβληματισμούς περί εγκλήματος και τιμωρίας και εκείνη την διαχρονική και πάντα επίκαιρη λογοτεχνική ανατομία του υποσυνείδητου, από τον αειθαλή μάγο της σκέψης και της γραφής, Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.

Το BEST μπαίνει σήμερα στο ...κελί, καταγράφοντας την ιστορία των σωφρονιστηρίων της Πάτρας, από τις αρχές του 19ου αιώνα έως σήμερα, ανακαλύπτοντας ότι κάθε εποχή έχει άλλη ...άποψη για το έγκλημα και οι φυλακές έγιναν πολλές φορές ταφόπλακες για τη ζωή ανθρώπων που πάλεψαν για ένα όνειρο ή μια ιδέα και μπήκαν στο μάτι κατακτητών και κατακτημένων συνεργών.Έτσι άλλωστε δεν παίζεται ακόμη το παιχνίδι;

1930 Ιούνιος, Φυλακές Μαργαρίτη Πατρών. Κρατούμενος και ο Γ. Ανδριόπουλος με το Ιδιώνυμο

1831: Οι πρώτες φυλακές στην µεταεπαναστατική Πάτρα ήταν οι φυλακές του Κάστρου Ρίου.
1880: Εντάσσεται στο σωφρονιστικό σύστηµα της εποχής και το Κάστρο της Πάτρας.
1900: Οι φυλακές Μαργαρίτη απέκτησαν αµέσως τη φήµη του κολαστηρίου.
1941: Η έπαυλις Λυµπερόπουλου μετατρέπεται αρχικά σε χώρο κράτησης αγωνιστών και στη συνέχεια σε γυναικείες φυλακές.
1946: Δημιουργούνται οι φυλακές της Ρήγα Φεραίου που στεγάζουν σήµερα το 11ο Δηµοτικό Σχολείο.
1978: Οι φυλακές Αγίου Στεφάνου εγκαινιάστηκαν.

Οι φυλακές Αγίου Στεφάνου κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του 1996

►ΟΙ ΦΥΛΑΚΕΣ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΟΥ ΡΙΟΥ
Οι πρώτες φυλακές στην μεταεπαναστατική Πάτρα ήταν οι φυλακές του Κάστρου του Ρίου, το οποίο παραδόθηκε στα 1828 από τους Τούρκους στους Γάλλους της εκστρατείας του Μωριά υπό τον Μαιζών, επισκευάστηκε και στη συνέχεια παραδόθηκε στους Έλληνες, οι οποίοι έκριναν ότι το καλύτερο που είχαν να το κάνουν ήταν...φυλακή. Από το 1831 έως το 1912 μετατράπηκε σε στρατιωτική και πολιτική φυλακή.
To 1831 στην φυλακή κρατούνταν 13 κρατούμενοι ενώ το 1850 οι κρατούμενοι ανέρχονταν σε 102, εκ των οποίων οι 40 ήταν κατάδικοι. Μάλιστα ο Δήμος Πατρέων, στα όρια του οποίου ήταν και τότε το Ρίο, χρησιμοποιούσε κρατούμενους για την καθαριότητα της περιοχής με «25 λεπτά την ημίσειαν αποζημίωση». Στις 10 Σεπτεμβρίου 1855 οι φυλακές του Ρίου στέγαζαν 165 βαρυποινίτες. Εξαιτίας των αθλίων συνθηκών της φυλακής ξεσπούσαν συχνά στάσεις.
Σε μια τέτοια σύγκρουση των καταδίκων με τη φρουρά σκοτώθηκαν, λίγες μέρες πριν από την επίσκεψη του Άππερτ, 45 άτομα. Ο Δημήτριος Βικέλας γράφει το 1866: «Ουδέν θλιβερότερον της εντυπώσεως την οποίαν προξενεί των δεσμευτηρίων τούτων η θέα. Αυλή, ύπαιθρος, περικυκλουμένη από τοίχους υψηλούς μαυρισθέντας εκ της πολυκαιρίας και της υγρασίας. Εις τους παχύτατους τούτους τοίχους, παράθυρα με κιγκλίδας σιδηράς δια των οποίων δυσκόλως εισέρχεται ολίγον φως εις δωμάτια σκοτεινά, υγρά και δυσώδη.
Οι φυλακισμένοι φέρουν έκαστος τα ενδύματά του. Έκαστος εργάζεται όπως δύναται και όταν θέλει. Ως επί το πλείστον οι κατάδικοι καταγίνονται εις την ξυλογλυπτικήν, ως προς την επιτήρησιν δε, μόνος αυτής σκοπός φαίνεται η πρόληψις αποδράσεως των φυλακισμένων». Διακόσιους σαράντα υπόδικους σε επτά άθλια δωμάτια βρήκαν περιηγητές στα 1882, ενώ στα 1883 λειτουργούσαν και γυναικείες φυλακές.

►ΤΟ ΣΩΦΡΟΝΙΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΑΣΤΡΟΥ ΤΗΣ ΠΑΤΡΑΣ

Η συνέχεια της ανάρτησης στο:► www.thebest.gr ....