Σήμερα, 19 Μαΐου 2026, η Ελλάδα τιμά τη μνήμη των Ελλήνων του Πόντου που έπεσαν θύματα της συστηματικής γενοκτονίας που εξαπέλυσε το οθωμανικό και κεμαλικό καθεστώς — ένα έγκλημα που αφάνισε εκατοντάδες χιλιάδες ψυχές και διέλυσε έναν ολόκληρο πολιτισμό χιλιετιών στα βόρεια παράλια της Μικράς Ασίας.
Φέτος συμπληρώνονται 107 χρόνια από την Γενοκτονία των Ποντίων. Στις 19 Μαΐου 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα — την αρχαία Αμισό — σηματοδοτώντας την έναρξη της πιο άγριας φάσης των διώξεων κατά του ελληνικού πληθυσμού του Πόντου. Η ημέρα αυτή αποτελεί ορόσημο μνήμης και πένθους για εκατομμύρια Έλληνες παγκοσμίως.
Ο Ελληνισμός του Πόντου — Μια Αυτοκρατορία της Μνήμης
Οι Έλληνες του Πόντου κατοικούσαν στα βόρεια παράλια της Μικράς Ασίας — τη χώρα που ορίζουν ο Εύξεινος Πόντος και οι ορεινοί όγκοι του Καυκάσου — για περισσότερες από τρεις χιλιετίες. Από τους αρχαίους αποίκους που ίδρυσαν την Τραπεζούντα, τη Σινώπη και την Αμισό, έως τους Βυζαντινούς της Αυτοκρατορίας των Κομνηνών, ο Ποντιακός Ελληνισμός ανέπτυξε έναν ξεχωριστό πολιτισμό, γλώσσα και ταυτότητα.
Ακόμα και μετά την πτώση της Τραπεζούντας στους Οθωμανούς το 1461, οι Πόντιοι διατήρησαν τη γλώσσα, την πίστη και τα ήθη τους. Στα τέλη του 19ου αιώνα, η κοινότητα αριθμούσε πάνω από 700.000 ψυχές, κυριαρχώντας στη βιοτεχνία, το εμπόριο και την πνευματική ζωή της περιοχής.
Η Γενοκτονία — Τα Στάδια ενός Εγκλήματος
Η συστηματική εξόντωση του ελληνικού πληθυσμού ξεκίνησε ήδη από το 1914, με επιστράτευση των ανδρών σε «τάγματα εργασίας» (αμελέ ταμπουρού) — στην ουσία τάγματα θανάτου — όπου πέθαιναν από εξάντληση, ασιτία και εκτελέσεις. Ακολούθησαν ομαδικές εκτοπίσεις, πορείες θανάτου στα βάθη της Ανατολίας, σφαγές σε χωριά και η καταστροφή εκκλησιών και σχολείων.
«Έφυγα ξυπόλητη από το χωριό μου. Πίσω μου έκαιγαν τα σπίτια. Μπροστά μου, η άγνωστη στέπα. Ποτέ δεν ξέχασα την μυρωδιά της καμένης γης του Πόντου.»
19 Μαΐου 1919 — Η Σημαδεμένη Μέρα
Η επιλογή της 19ης Μαΐου ως ημέρα μνήμης δεν είναι τυχαία. Εκείνη την ημέρα, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα — επίσημα για να «αποκαταστήσει την τάξη» — στην πραγματικότητα για να οργανώσει και εντατικοποιήσει τις επιχειρήσεις εθνοκάθαρσης στον Πόντο. Ήταν η αρχή της πιο συστηματικής και θανατηφόρας φάσης της γενοκτονίας.
Μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή του 1922, ο αριθμός των Ελλήνων του Πόντου που έχασαν τη ζωή τους εκτιμάται μεταξύ 200.000 και 360.000. Ολόκληρα χωριά σβήστηκαν από τον χάρτη. Η Τραπεζούντα, η Αμισός, η Σινώπη — πόλεις με χιλιόχρονη ελληνική παρουσία — αδειάστηκαν από τους κατοίκους τους.
Βίντεο ΕΡΤ: Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου
Αν το βίντεο δεν εμφανίζεται, δείτε το στη σελίδα της ΕΡΤ.
Ντοκιμαντέρ: Η Γενοκτονία των Ποντίων (Full Documentary)
Ο Πυρρίχιος — Χορός που Επιβίωσε από τη Σφαγή
Ανάμεσα στα στοιχεία του ποντιακού πολιτισμού που επέζησαν, ο Πυρρίχιος — ο αρχαίος πολεμικός χορός — αποτελεί το πιο ζωντανό σύμβολο αντίστασης. Χορεμένος μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη κάθε 19η Μαΐου, κρατά ζωντανή τη μνήμη εκείνων που χάθηκαν.
Το 2002, η UNESCO ανακήρυξε τον Ποντιακό Πυρρίχιο ως ένα από τα αρχαιότερα αδιάλειπτα χορευτικά παραδείγματα στον κόσμο. Σήμερα εκτελείται σε εκδηλώσεις μνήμης από τη Θεσσαλονίκη έως τη Νέα Υόρκη και τη Μελβούρνη.
Η Αναγνώριση — Ένας Αγώνας που Συνεχίζεται
Η Ελλάδα αναγνώρισε επίσημα τη Γενοκτονία των Ποντίων το 1994, καθιερώνοντας την 19η Μαΐου ως Ημέρα Εθνικής Μνήμης. Ωστόσο, το ιστορικό αυτό έγκλημα παραμένει χωρίς διεθνή αναγνώριση και δικαίωση. Η Τουρκία εξακολουθεί να αρνείται τον χαρακτηρισμό «γενοκτονία», ενώ μόνο λίγες χώρες έχουν ψηφίσει σχετικά ψηφίσματα.
Για τις εκατοντάδες χιλιάδες απογόνους των Ποντίων που ζουν σήμερα στην Ελλάδα, στη διασπορά και στη Γεωργία, η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία ιστορικού ημερολογίου. Είναι η μέρα που υπόσχονται ότι δεν θα ξεχάσουν — και δεν θα αφήσουν τον κόσμο να ξεχάσει.
«Δεν ζητούμε εκδίκηση. Ζητούμε αλήθεια. Ζητούμε αναγνώριση. Για εκείνους που δεν μπορούν πια να μιλήσουν, εμείς θα μιλάμε — αιώνια.»
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου