Αυτή ήταν μια κλασσική συζήτηση πατεράδων που είχαν κορίτσια της παντρειάς και έπρεπε να δώσουν στον γαμπρό την προίκα που τους ζητούσε. Μια εποχή όπου η προίκα δεν ήταν επιλογή· ήταν υποχρέωση.
Ο θεσμός της προίκας, που είχε τις ρίζες του στην αρχαία Ελλάδα και έφτασε μέχρι τη νεότερη εποχή ως κωδικοποιημένος νόμος, αποτελούσε πραγματικό εφιάλτη για την ελληνική οικογένεια. Στη φωτογραφία, οι άντρες στο Μέτσοβο παρακολουθούν από το καφενείο τη μεταφορά της προίκας μέσα στα μπαούλα· για το χωριό ήταν γιορτή, για τις γυναίκες όμως μεγάλο βάσανο.
Ακόμα μεγαλύτερο βάσανο ήταν για τον πατέρα της νύφης. Συχνά οι γυναίκες αντιμετωπίζονταν ως «προϊόντα προς αγοραπωλησία», μια συναλλαγή που ήταν βαθιά ταπεινωτική. Το παζάρεμα γινόταν με στρατηγική: ο γαμπρός έθετε τους όρους και, αν η πρόταση ήταν συμφέρουσα, γινόταν δεκτή η συμφωνία του γάμου. Οι φτωχότερες οικογένειες βρίσκονταν σε μειονεκτική θέση· χωρίς μεγάλη προίκα, τα κορίτσια κινδύνευαν να μείνουν «στο ράφι».
Γάμος σε μεγαλοαστικό σπίτι, σε μια εποχή που οι γάμοι και οι βαπτίσεις γίνονταν μέσα στα σπίτια. Οι πλούσιοι γίνονταν πλουσιότεροι, καθώς προτιμούσαν να αλληλοπαντρεύονται για να μεγαλώνουν τις φατρίες τους. Οι γονείς κάθε κοπέλας προσπαθούσαν να συλλέξουν την προίκα της από τότε που ήταν μικρή, μέχρι να έρθει κάποιος να τη ζητήσει σε γάμο.
«Η προίκα ήταν ο βασικός παράγοντας για να έρθει το ζευγάρι “εις γάμο κοινωνία”, υπερτερώντας ακόμη και του φυσικού κάλλους ή των συναισθημάτων.» Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού — argolikivivliothiki.gr
Ως «προίκα» χαρακτηριζόταν οτιδήποτε θα εξασφάλιζε μια πιο άνετη ζωή στον γαμπρό: κοσμήματα, μετρητά, διαμερίσματα, κτήματα. Άλλοτε η συμφωνία γινόταν προφορικά, άλλοτε με επίσημα προικοσύμφωνα. Πολλές υποθέσεις απασχόλησαν τον Τύπο: απατεώνες γαμπροί, φονικά λόγω μη διασφάλισης της προίκας, ληστείες. Χαρακτηριστική φιγούρα ήταν ο «Αθηναίος Αρσέν Λουπέν», που ροκάνιζε προίκες και μετά… «στρίβειν δια του αρραβώνος».
«Εμφανιζόταν ως γαμπρός-λαχείο, με πτυχία, καλή δουλειά και ακριβό αυτοκίνητο. Έτσι κέρδιζε την εμπιστοσύνη των θυμάτων του.»
Ο θεσμός της προίκας προκάλεσε έντονες διαμαρτυρίες. Η επανάσταση ξεκίνησε από 17 κοινότητες της Ρούμελης, με πρωτοστάτη τον αγρότη Κώστα Κίτσο, που έστειλε υπόμνημα στη βασίλισσα Φρειδερίκη ζητώντας την κατάργηση της προίκας. Σιγά-σιγά όλη η Ελλάδα ξεσηκώθηκε.
«Κατάργησιν της προικός θραύουσα ούτω τα δεσμά των αλυσοδεμένων οικογενειών και μεταδίδουσα την χαράν και την ελπίδα.»
Το 1978 συστάθηκε ειδική νομοπαρασκευαστική επιτροπή για την κατάργηση των νόμων περί προίκας. Η οριστική κατάργηση ήρθε το 1983 με τον νόμο 1329/83, που όριζε ότι και οι δύο σύζυγοι συμβάλλουν ισότιμα στις ανάγκες της οικογένειας, εκσυγχρονίζοντας το οικογενειακό δίκαιο και βάζοντας τέλος σε έναν θεσμό αιώνων.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου