«Λιβιάχοβο λένε το μοιρολόγι» μια συγκλονιστική αληθινή μαρτυρία για τα εγκλήματα του Εμφυλίου

Την 8η Αυγούστου του 1968 η βεβαίωση του Συνδέσμου Αγωνιστών Εθνικής Αντιστάσεως ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ του Νομού Ιωαννίνων ανέφερε:

«… Ότι ως εμφαίνεται εκ των παρ’ αυτώ τηρουμένων βιβλίων ο Σουλής Στέφανος του Μάρκου, εκ Ραδοβιζίου Ιωαννίνων, υπ’ αύξ. αριθμ. Μητρώου 1459 υπηρέτησεν εις τας ΕΟΕΑ-ΕΔΕΣ (Ν. ΖΕΡΒΑΣ) από 15/6/43 έως 23/12/44, εφονεύθη υπό των κομμουνιστοσυμμοριτών την 21/11/48…

Το βιβλίο επομένως αναφέρεται στα ταραγμένα χρόνια του δεύτερου σκέλους αυτού που σήμερα ονομάζουμε «εμφύλιο πόλεμο». Δηλαδή στην περίοδο 1946-1949. Πρόκειται για την αληθινή ιστορία απαγωγής και εν τέλει δολοφονίας – εκτέλεσης με τον πλέον απάνθρωπο τρόπο, του εικοσάχρονου τότε Στέφου Σουλή, από αντάρτες του αυτοαποκαλούμενου «Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας»(ΔΣΕ). 

Η συγγραφέας είναι η εγγονή του αδικοχαμένου πρωταγωνιστή. Η ίδια αναφέρει στην εισαγωγή του βιβλίου: «Το βιβλίο – μαρτυρία γράφτηκε μετά από βαθειά επιθυμία του πατέρα μου, Ιωάννη Σουλή του Στέφανου, που μεγάλωσε χωρίς πατέρα, χωρίς μάνα, εσώκλειστος στις Παιδουπόλεις της Ηπείρου. Όλα τα γεγονότα είναι πραγματικά και εξιστορούνται όπως τα έζησαν τα μέλη της οικογένειας Μάρκου Σουλή και Κωνσταντίνου Βασιλείου και όπως μαρτύρησαν τέσσερις αντάρτες του τάγματος Σουλίου στο γιο και σε συγγενείς του σκοτωμένου».

Προσωπικά, διαβάζοντας το συγκλονιστικό αυτό βιβλίο, μου ήρθαν στο μυαλό τα λόγια του ταγματάρχη «Μπίλλ» Ουίλιαμ Τζόρνταν, εκπαιδευτή ειδικών τμημάτων κρούσεως και καταστροφών, που έπεσε στα βουνά της Ελλάδας τον Δεκέμβριο του 1942, σαν μέλος της Βρετανικής Συμμαχικής Αποστολής και συμμετείχε σε πολλά σαμποτάζ επικεφαλής ανταρτών στην Ήπειρο και την Αιτωλοακαρνανία κατά Γερμανικών και Ιταλικών δυνάμεων μέχρι τον Μάρτιο του 1944:

«Στο διάστημα όμως της κατοχής, οι μπολσεβίκοι απαγορεύσανε στους φτωχούς Ηπειρώτες την κάθοδο προς την Θεσσαλία. Μόνο όσοι είχανε προσχωρήσει στο ΕΑΜ και ήταν εφοδιασμένοι με δελτία ταυτότητος του ΕΑΜ είχανε το δικαίωμα να πάνε στο Θεσσαλικό κάμπο για στάρι.

Τους άλλους, τη συντριπτική πλειοψηφία των φτωχών Ηπειρωτών χωρικών, οι κομμουνιστές τους καταδικάζανε στον εξ ασιτίας θάνατο – εκτός αν αποφασίζανε και αυτοί να συμμορφωθούν. Στην προσπάθειά τους αυτή να εξαναγκάσουνε με τέτοιες βρωμερές και άτιμες μεθόδους το Λαό της Ηπείρου να υποκύψει στην τυραννία τους, οι κομμουνιστές απέτυχαν οικτρά. Το φαινόμενο είναι θαυμαστό. Ελάχιστοι είναι οι Ηπειρώτες που προσχωρήσανε στο ΕΑΜ και αυτοί για να εξασφαλίσουνε το ψωμί των παιδιών τους.

Οι κομμουνιστές δε συγχωρήσανε ποτέ στους Ηπειρώτες την αδάμαστη θέλησή τους να μείνουν Έλληνες και ν’ αγωνιστούνε για το μεγαλείο και την τιμή της πατρίδας τους. Και όταν αργότερα εξαπολύσανε τη δολοφονική επίθεσή τους εναντίον των Εθνικών Ομάδων Ελλήνων Ανταρτών, οι ερυθρές συμμορίες, επιπέσανε με ιδιαίτερη μανία εναντίον της Ηπείρου και ρήμαξαν, λεηλάτησαν, σφάξανε το Λαό της με αφάνταστη αγριότητα».

ΕΑΜ, η αλήθεια για το Ελληνικό δράμα

σελ. 15-16.

Ο Στέφος Σουλής τον Ιούνιο του 1943 ήταν μόλις 16 ετών. Συνειδητά πήγε στα Γιάννενα για να ενταχθεί στην αντιστασιακή οργάνωση του Ναπολέοντα Ζέρβα, αφού προηγουμένως οι Γερμανοί κατέκαψαν το χωριό του.
Την επιλογή του αυτή πλήρωσε πέντε χρόνια αργότερα, όταν συνελήφθη από αντάρτες του ΔΣΕ. Θα μπορούσε να σώσει τον εαυτό του εάν δεχόταν να γίνει δικός τους αντάρτης, πρόταση η οποία του έγινε με ψυχολογικό πόλεμο. Δεν απάντησε ποτέ γιατί δεν είχε λόγο να το κάνει. Στην κατοχή, όταν υπήρχε πράγματι λόγος υπαρκτός και σοβαρός, δέχτηκε να γίνει αντάρτης για να πολεμήσει τον ξένο κατακτητή και να απελευθερώσει την πατρίδα του.

Για τον ΔΣΕ όμως, που ουσιαστικά υπήρξε η συνέχεια του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ο ίδιος ήταν ένοχος όχι μόνο γιατί δεν δέχθηκε να ενταχθεί στους κόλπους του, αλλά και γιατί στην κατοχή υπήρξε «σκυλί του Ζέρβα». Η ίδια του η θεία, αδερφή της μητέρας του, ήταν φανατική υποστηρίκτρια του ΔΣΕ και του αγώνα του. Μάλιστα σαν Ηπειρώτισσα θεωρούσε ευχής έργον το γεγονός πως τα παλικάρια του ΔΣΕ «ξεβρόμισαν την Ήπειρο από την εδεσίτικη πανούκλα».
Στο βιβλίο περιγράφονται γλαφυρά οι εκκλήσεις της μητέρας του αιχμάλωτου Στέφου στην αδερφή της ώστε να μεσολαβήσει για να αφεθεί ελεύθερος ο γιος της. Ωστόσο, η θεία του χαιρέκακα απαντούσε πλαγίως: «Ας είχατε μυαλό να μην τον αφήνατε να πάει στον Ζέρβα! […] Από τότε υπάρχει μεγάλο μίσος! Τι λες; Έτσι θα το αφήναμε;». Ήταν η εποχή που για «το δίκαιο του αγώνα» αδελφός σκότωνε αδελφό…

Επίσης παραστατικά παρουσιάζεται και η 18χρονη σύζυγος του Στέφου, που μάταια περίμενε να ακούσει το καλό μαντάτο. Θα έλεγε κανείς πως η περιγραφή της ψυχοσύνθεσης της από την συγγραφέα είναι κινηματογραφική. Η θλίψη της, οι φοβίες και οι κακές σκέψεις της δυστυχώς επιβεβαιώνονται.
Ο αφηγηματικός χρόνος παγώνει την στιγμή που ακολουθεί με κλάματα και οδυρμούς τη φάλαγγα ανταρτών του ΔΣΕ που εγκαταλείπουν την περιοχή. Μαζί τους και οι αιχμάλωτοι, μέσα σε αυτούς και ο Στέφος. Λιπόσαρκος με τα χέρια δεμένα πισθάγκωνα. Τα παρακάλια της, οι ικεσίες της, βρήκαν ανταπόκριση. Όχι όμως αυτήν που θα ήθελε ο αναγνώστης.
Ο κοντός Ηπειρώτης υπασπιστής του τάγματος του ΔΣΕ την χτύπησε με το υποκόπανο του όπλου του στην κοιλιά, έγκυο γυναίκα… όπως ανέφερε ο ανώνυμος αντάρτης από την Αιτωλοακαρνανία που μέσα του εκείνη τη στιγμή καταλάβαινε πως ο «σκοπός» για τον οποίο πολεμούσε ήταν κίβδηλος. Έτσι η νεαρή σύζυγός του δεν πρόλαβε να του μιλήσει…
Παρά μόνο η μάνα του, που βλέποντάς την ο ίδιος προφητικά της είπε: «Σε ποιο λάκκο θα ‘ρθεις να με βρεις μάνα…».  Άλλωστε ήταν ένας «κωλοφασίστας του Ζέρβα», όπως τον αποκαλούσαν καθημερινά από την μέρα που τον συνέλαβαν.

Εν τέλει, αξίζει να επισημανθεί πως το βιβλίο είναι καλογραμμένο, μια αληθινή ιστορία γραμμένη με τη μορφή (ιστορικού) μυθιστορήματος που σε αγγίζει, αν και πραγματεύεται ένα πολύ δύσκολο κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας μας, στο οποίο συνήθως απαιτούνται για τον αναγνώστη βασικές ιστορικές γνώσεις.
Ένα βιβλίο που πρέπει να μελετηθεί προς γνώση και συμμόρφωση. Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Πελασγός».

Ελληνικά Χρονικά